اهل بيت عليه السلام پس از رجعت آنان استمرار يابد و تحقّق اهداف اين حكومت در درازمدت و به دست ديگر امامان عليه السلام باشد . بر اين اساس ، زمانهاى طولانىتر را بايد ناظر به نظام حكومت مهدوى دانست ، نه حكومت شخص امام مهدى عليه السلام . در حديث پيش گفتهء امام باقر عليه السلام : زندگى امام مهدى عليه السلام از روز قيام تا روز مرگ ، نوزده سال و حكومت ديگر اهل بيت عليهم السلام ، سيصد و بيست و دو سال بيان گرديد . « 1 »
احتمال ديگر اين است كه برخى از توفيقات اين حكومت در دورهء رجعت امام زمان عليه السلام اتفاق بيفتد . « 2 » بخشى از موفّقيتها در دورهء اول - كه مىتواند كوتاه باشد - ، واقع مىگردد و بخشى ديگر در دورهء رجعت .
در اين صورت ، احاديثى كه از عبارت « يعيش » و « عاش » و « يكون » استفاده كردهاند ، بايد مدّت زمان طولانىترى را گفته باشند و روايتهايى كه ناظر به زمان حكومت امام عليه السلام هستند ، زمان كوتاهترى را ذكر كرده باشند ؛ امّا چنين نيست . همانطور كه گذشت ، احاديثى از زندگى هفت ، هشت يا نه سالهء امام زمان عليه السلام پس از ظهور سخن گفتهاند و از تعبير « يكون » ، « عاش » يا « يعيش » استفاده كردهاند . در عين حال ، برخى نيز از حكومت هفتساله گفتگو كردهاند . تعدادى نيز زمان حكومت ايشان را بيشتر ، يعنى چهارده ، نوزده ، بيست ، چهل و بيشتر از آن گفتهاند .
بنا بر اين ، نمىتوان بر اساس معيارى معيّن و واحد در اين زمينه حكم كرد و قاطعانه ، اين زمانهاى مختلف را به صورت ياد شده ، تطبيق كرد .
گسترش ظرف زمان ( هر سال ، معادل 10 يا 20 سال )
احاديثى كه ناظر به گسترش زمانى اند و مىگويند هر سال آن حكومت ، معادل ده سال و برخى آن را معادل بيست سال عادى به حساب مىآورند ، ممكن است بيانگر
هامش
( 1 ) . الغيبة ، نعمانى : ص 332 ح 3 .
( 2 ) . بنا بر برخى احاديث ، امام زمان عليه السلام نيز پس از ظهور و تشكيل حكومت از دنيا مىروند و مجدداً به دنيامىآيند و زندگى مىكنند . در اين باره ، ر . ك : ج 8 ص 36 ( بخش دهم / فصل سوم / پژوهشى درباره بازگشت شمارى از وفات يافتگان ، هنگام قيام امام مهدى عليه السلام ) .