امام عليه السلام را 313 تن به عدد اصحاب بدر دانستهاند « 1 » و حدّ اقل يك حديث ، آنان را به تعداد اصحاب فرمانبردار طالوت كه اجازهء عبور از نهر را يافتند ، گفته است . « 2 » اين معنا با توجّه به جهانى بودن ، ژرف بودن ، همه جانبه بودن و گستردگى بىنظير قيام ، شگفت به نظر مىآيد . افزون بر اين ، چند حديث « 3 » نيز تعداد اصحاب امام عليه السلام را حدّ اقل ده هزار تن دانستهاند كه در اين دسته نيز حديث صحيح السند « 4 » وجود دارد .
برخى احاديث اهل سنّت ، اصحاب را دوازده تا پانزده هزار تخمين زده و يك حديث شيعى ، تنها هفتاد هزار از ياران امام عليه السلام را از كوفه دانسته است .
حلّ اين تعارض ظاهرى نيازمند دسته بندى گزارشهاى اين موضوع است كه در همين فصل ارائه شدند و به روشنى نشان مىدهد كه احاديث اشاره كننده به عدد 313 ، ناظر به ياران خاص و به تعبير حديث 1596 ، « 5 » گنجهاى نهفته و پنهان و يا نقبايى « 6 » اند كه به عنوان فرماندهان نظامى ارشد و يا كارگزارن بزرگ حكومتى در اوّلين وهلهء قيام ، نداى آسمانى امام عليه السلام را لبّيك مىگويند و از هر سو ، حتّى از دل خاك و به هنگام رجعت ، به يارى ايشان مىشتابند . « 7 » دليل اين نكته ، آن است كه اين دسته ، مجاهدانى مانند مالك اشتر و ابو دجانهء انصارى اند و فرماندهى صدها و گاه هزاران نفر را به عهده دارند و يا وزيرانى مانند مؤمن خاندان فرعون و يوشع وصىّ موسى عليه السلام هستند « 8 » . « 9 »
هامش
( 1 ) . يك حديث از اهل سنّت ، اين تعداد را 314 دانسته است ( ر . ك : ج 8 ص 299 ح 1608 ) .
( 2 ) . ر . ك : ص 291 ح 1597 .
( 3 ) . ر . ك : ص 293 ح 1598 ( شمار ياران عمومى امام ) .
( 4 ) . ر . ك : ص 293 ح 1598 ( شمار ياران عمومى امام ) .
( 5 ) . ر . ك : ص 289 ح 1596 .
( 6 ) . ر . ك : ص 231 ح 1538 .
( 7 ) . ر . ك : ص 241 ح 1550 .
( 8 ) . ر . ك : ص 233 ح 1542 و 1543 ( ياورانش از ميان رجعت كنندگان ) ( تفسير العيّاشى : ج 2 ص 32 ح 90 ، دلائل الامامة : ص 463 ح 444 ) .
( 9 ) . گفتنى است علّامه مجلسى نيز همين بيان را ارائه نموده است ( بحار الأنوار : ج 52 ص 323 ) .