عوامل پيشينى حتمى شدن و وقوع تقدير است - نمىتوان دخالت و يا كراهت نسبت به تقدير الهى دانست . اين بدان معناست كه ما بايد دعاها و گريههاى خود را به پيشگاه الهى تقديم بداريم ؛ امّا در نهايت ، به آنچه خداوند تقدير مىكند ، راضى باشيم . مانند امام صادق عليه السلام كه هنگام بيمارى فرزندشان و پيش از مرگ او نگران بودند و دعا مىكردند ؛ ولى پس از مرگ او ، بىتابى نكردند و آرام و صبورانه ، خبرش را اعلام و رضايتشان را به قضاى الهى ، ابراز نمودند . « 1 »
شايد دعاى زير در فرمان امام به نايبش عمرى نيز به همين موضوع ناظر باشد :
فَصَبِّرنى عَلى ذلِكَ حَتّى لا احِبَّ تَعجيلَ ما أخَّرتَ ، ولا تَأخيرَ ما عَجَّلتَ . « 2 »
پس مرا بر اين امر شكيبا كن تا جلو افتادن آنچه را تو به تأخير مىاندازى و به تأخير افتادن آنچه را تو به جلو مىاندازى ، دوست نداشته باشم .
يعنى ما بايد دعا كنيم و با اصرار از خدا درخواست خود را بخواهيم ؛ امّا اين را نيز بطلبيم كه اگر حكمت خداوند و مصلحت ما بر چيز ديگرى قرار گرفت ، بدان راضى شويم و حتّى تقديم و تأخير آن را بپذيريم و به خير و صلاح خود بدانيم .
4 . دعا كردن ، افزون بر كمك به دستيابى در آنچه مطلوب ما و مرضىِّ خداوند است ، در تلقين آموزههاى دينى و غيبى به دعاكننده و پالايش روحى و تقويت حسّ توحيدى او مؤثّر است . دعا در هويتبخشى به دعاكننده شركت مىجويد و موضع اجتماعى - سياسى او را روشنتر مىكند و احساس مسئوليت او را در آنچه بر عهدهء اوست ، بر مىانگيزد . اين نكته ، در بسيارى از ادعيهء ما براى امام زمان عليه السلام به چشم
هامش
( 1 ) . ر . ك : الكافى : ج 3 ص 225 ح 11 : « إنّا أهلَ البَيتِ إنّما نَجزَعُ قَبلَ المُصيبَةِ ، فَإذا وَقَعَ أمرُ اللَّهِ رَضينا بِقَضائه وسَلَّمنا لَامرِه ؛ ما اهل بيت ، تنها پيش از مصيبت ، بىتابى مىكنيم ؛ امّا وقتى دستور خدا عملى شد ، به قضايش خشنود و به فرمانش تسليم هستيم » .
( 2 ) . ر . ك : ص 261 ح 1091 .