مىآيد . ما در اين دعاها به خود يادآور مىشويم كه : براى تحقّق چه آثارى انتظار مىكشيم و چگونه خود را شكل دهيم تا لايق جامعهء آرمانى مهدوى باشيم ؟ و اگر دوستدار رجعت و شركت در قيام هستيم ، چگونه زندگىكنيم و چهسان روح خود را بپالاييم و بسازيم ؟
5 . دعاهاى مأثور ، در واقع ، احاديثى هستند كه بررسى صحّت و سقم آنها از قواعد ارزشيابى متنى و سندى حديث پيروى مىكند . از اين رو ، اگر دعايى براى ما مفهوم نبود و سندى معتبر نداشت ، وجوب قبول ندارد ، هر چند ردّ آن نيز به سادگى ممكن نيست و بايد علم آن را به اهلش وا نهاد ؛ وظيفهاى كه در احاديث بدان سفارش شده است . « 1 »
حال بر پايهء اين مطالب مىتوان به سؤالها پاسخ داد . گفتنى است كه برخى از دعاها ممكن است در روزگارى مفهوم باشد و در روزگارى ديگر ، مبهم نمايد . براى نمونه ، ممكن است دعاهاى مربوط به حفظ امام عصر از گزند حاكمان ، مربوط به روزگار غيبت صغرا باشد و در دورهء غيبت كبرا كمتر به آنها نياز داشته باشيم . « 2 »
پاسخ سؤال يك تا سه
بر پايهء مقدّمهء نخست ، اگرچه قيام مهدوى ، حتمى است ، امّا دعاى ما و هزاران نفر ديگر در طول تاريخ ، مىتواند جزئى از علّت تامّه و تقدير الهى براى ظهور امام زمان عليه السلام باشد . با دعا كردن و درخواست از خدا ، و با گرد هم آمدن ديگر عوامل ، زمينهء حصول علّت تامّهء ظهور و قيام امام زمان عليه السلام ، فراهم مىآيد و حتميت وعدهء الهى ، رقم مىخورَد . گفتنى است كه اصل قيام امام مهدى عليه السلام حتمى است ، امّا زمان و شكل وقوع و نيز آسانى و سختى آن ، و همچنين افراد و تعداد شركتجويان در آن ، از قطعيت برخوردار نيست و اين ، خود ، عرصهء جديدى براى دعا و راز و نياز فراهم
هامش
( 1 ) . ر . ك : بصائر الدرجات : ص 557 ، تحف العقول : ص 116 ، وضع و نقد حديث : ص 178 .
( 2 ) . ر . ك : ص 291 ( پاسخ سؤال شش ) .