كرده است « 1 » كه تنها يك مورد - يعنى كتاب الإقبال - موهم استناد به امام صادق عليه السلام است . ليكن استناد به كتاب إقبال الأعمال براى انتساب اين دعا به امام صادق عليه السلام صحيح نيست ؛ زيرا :
1 . مرحوم سيّد ابن طاووس ، در ابتدا و انتهاى دعا هيچ اشارهاى به معصوم عليه السلام نكرده است .
2 . جملهء « إذا فرغت من دعاء العيد المذكور » در سخن امام صادق عليه السلام اشارهاى به اين دعاى خاص ندارد ؛ بلكه به مطلق دعا در اين روز و يا دعاى خاصّى كه در متن اصلى بوده ، توجّه داده است .
روشن است كه اگر مجموعهء دعا و نماز و اعمال ديگر از امام صادق عليه السلام روايت شده بود ، هيچ نويسندهء معمولى نيز آن را اين گونه نقل نمىكرد ، چه رسد به مرحوم سيّد ابن طاووس كه متخصّص در نگارش دعا و زيارت است .
3 . « المذكور » صفت براى « العيد » است نه « دعا » ؛ بنا بر اين نمىتواند به دعاى ندبه اشارت كند . سيّد ابن طاووس براى اين روز ، ابتدا نماز و سپس دعايى ذكر كرده و هيچ يك را به معصوم عليه السلام اسناد نداده است . او در ادامه مىگويد : « دعاء آخر بعد صلاة العيد ويدعى به فى الأعياد الأربعة » .
با توجّه به آن كه دعاى ندبه ، مخصوص عيد فطر نيست ، اين نكته تقويت مىشود كه امام عليه السلام به مطلق دعا و يا دعاى خاص روز عيد فطر اشاره كردهاند .
4 . با فرض كنار نهادن تمامى اشكالات ، سخن علّامه مجلسى بسيار عجيب مىنمايد ؛ چون در هيچ يك از مصادر حديثى - حتّى در كتاب جامع بحار الأنوار - سندى براى انتساب اين دعا به امام صادق عليه السلام ذكر نشده است كه بتوان در اعتبار يا بىاعتبارى آن كاوش نمود و آن را معتبر شمرد . علّامه شوشترى نيز اين انتساب را
هامش
( 1 ) . بحار الأنوار : ج 91 ص 20 - 28 ح 7 و ج 102 ص 104 .