4 . در برخى از مصادر حديثى ، حديث ايّوب بن نوح ، به امام رضا عليه السلام نسبت داده شده است كه به سبب اشتباه ابو الحسن الثالث ( امام هادى عليه السلام ) با ابو الحسن مطلق است . « 1 »
5 . مراد از « توقّع فَرَج » ، آمادگى براى ظهور و ناگهانى بودن ظهور است .
« تَوَقَّعُوا الفَرَجَ مِن تَحتِ أقدامِكُم »
، يعنى هر لحظه ، منتظر ظهور باشيد ؛ كه ممكن است اين امر ، اتّفاق افتد . « 2 »
در جمعبندى نهايى اين متون مىگوييم :
اين گروه از احاديث - كه در مصادر كهن شيعى گزارش شده اند - ، به انتظار فرج و آمادگى براى ظهور امام عصر عليه السلام مربوط اند ؛ ولى ارتباطى با علائم ظهور ندارند .
برخى از اسناد اين مجموعه ، معتبرند و گزارشهاى ديگر ، مؤيّد آن محسوب مىشوند .
هامش
- الوصية ، معلوم نيست . مسلما على بن حسين مسعودى صاحب كتاب مروج الذهب نيست ( ر . ك : مقالهء « إثبات الوصية و مسعودى صاحب مروج الذهب » ، سيد جواد شبيرى در انتظار موعود : ش 4 ص 201 ) حتى اگر او هم نويسندهء كتاب باشد ، توثيق ندارد .
( 1 ) . ر . ك : بحار الأنوار : ج 51 ص 155 ح 8 ( باب « ما جاء عن الرضا عليه السلام فى ذلك » ) .
( 2 ) . ر . ك : مكيال المكارم : ج 2 ص 145 .