چهار . برخى از احاديث ، حالت انتظار فرج را گونهاى گشايش شمردهاند ، مانند :
« انتِظارُ الفَرَجِ مِنَ الفَرَجِ » « 1 »
يا
« انتِظارُ الفَرَجِ مِن أعظَمِ الفَرَجِ » . « 2 »
اين احاديث ، در صدد بيان دو مطلب اند :
1 . احساس اميدوارى و اميد به آيندهء بهتر ، گونهاى گشايش و فراخى است كه روح انسانى را از افسردگى و يأس مىرهاند و شادابى و آرامش را به انسان هديه مىكند .
هدف از انتظار فرج ، رها شدن از تنگناهاى روحى و روانى و اميد به آيندهاى بهتر است كه بخشى از آسايش و آرامش روحى و روانى را نيز تأمين مىكند . از اين رو ، نوعى فرج و گشايش شمرده مىشود و حتّى عنوان « مِن أعظم الفرج ( از بزرگترين فَرَجها ) » را به دست مىآورَد .
2 . انتظار فرج مسئولانه ، بخشى از هدف و آرمان انتظار را تأمين مىكند . هدف از انتظار فرج ، آن است كه زمينهء لازم براى رشد و تعالى فرد و جامعه پديد آيد و آنان به كمال وجودى خود و سعادت اخروى ، دست يابند . هدف نهايى ظهور - كه ساختن جامعهاى مهدوى است - ، تنها پس از ظهور امام مهدى عليه السلام اتّفاق مىافتد ؛ ولى اهداف جزئىتر ظهور - كه تعالى و فوز اخروى افراد است - ، با حالت انتظار فرج مسئولانه ، قابل دستيابى اند ، بدين معنا كه انسانيت انسان ، مطابق با معيارهاى الهى شكوفا مىشود و انسان ، با تكيه بر گوهر فطرى خويش و با استمداد از عقل و نقل ، انسانى در خور عصر مهدوى تربيت مىشود كه به درجهاى از معنويت رسيده و شايستگى سربازىِ امام عصر عليه السلام و شهادت در ركاب ايشان را يافته است .
اگر انتظار فرج مسئولانه ، با اين ويژگىها تحقّق يابد ، عنصر تكامل فردىِ شخص منتظر ، به فعليت رسيده است . اين انتظار ، هدف فرج را محقّق مىكند و حتّى بالاتر
هامش
( 1 ) . ر . ك : ص 335 ( انتظار فرج ، خود ، فرج است ) .
( 2 ) . ر . ك : ص 337 ( از بزرگترين فرجهاست ) .