مصاديق « همج رعاع » در كلام امام على عليه السلام است ، و تا بيمارىِ تقليد در باورها « 1 » به طور كامل و ريشهاى درمان نشود ، جامعهء بشر ، روى خوشبختى را نخواهد ديد .
3 / 2 . فساد سياسى و اجتماعى
بىاعتنايى به ارزشهاى دينى ، فراگير شدن فساد اجتماعى و بويژه اختناق سياسى ، عوامل مهمّى براى جذب تودهها و متمايل كردن مردم به مدّعيان اند ؛ زيرا يكى از مؤلّفههاى اصلى مهدويت ، احياى ارزشهاى دينى و در رأس آنها عدالت اجتماعى است . از اين رو ، رواجِ ظلم و فساد و بىاعتنايى به ارزشهاى اسلامى ، زمينهساز پذيرش دعوت مدّعيان مهدويت و پيدايش كسانى هستند كه جنبش خود را تحت عنوان مهدويت براى احياى ارزشهاى دينى و عدالت اجتماعى توجيه مىكنند .
3 / 3 . مشكلات اقتصادى
مشكلات اقتصادى ، بستر مناسبى براى خيزشهاى اجتماعى اند . به همين جهت ، جنبشهاى مردمى ، عموماً در جوامع فقير شكل مىگيرند ، و از آن جا كه فقر اقتصادى ، زمينهساز فقر فرهنگى و فساد اجتماعى است ، مىتوان گفت كه اصلىترين بستر پيدايش مدّعيان مهدويت ، و پذيرش مردمان مشكلات اقتصادى اند .
3 / 4 . استناد به شمارى از احاديث
استناد به شمارى از احاديث ، زمينهساز پذيرش ادّعاى مدّعيان دروغين مهدويت است . اين احاديث ، بدون ارزيابى و جداسازى صحيح و سقيمشان ، در منابع حديثى ، نقل شدهاند ، بويژه احاديثى كه در بارهء نشانههاى ظهورند و چه بسا
هامش
( 1 ) . براى آگاهى بيشتر در بارهء اين موضوع ، ر . ك : دانشنامهء عقايد اسلامى : ج 1 ص 29 ( فصل دوم « تقليد درعقيده » ) .