كه در حديثى از امام باقر عليه السلام ، براى هر مدّعى رهبرى ، هوادارانى فرض شده است .
متن حديث اين است :
لَيسَ مِن أَحَدٍ يَدعُو إِلَى أَن يَخرُجَ الدَّجَّالُ إِلَّا سَيَجِدُ مَن يُبايِعُه . « 1 »
تا هنگام خروج دجّال ، هيچ كس نيست كه مردم را [ به خود ] بخواند ، مگر اين كه به زودى ، افرادى را مىيابد كه با او بيعت كنند .
در ميان زمينههاى گوناگون پذيرش ادّعاهاى مهدويت ، فقر فرهنگى ، فساد سياسى و اجتماعى و مشكلات اقتصادى ، مناسبترين زمينههاى فريب دادن سادهانديشان و رونق بازار مدّعيان دروغين مهدويت اند .
3 / 1 . جهل
مىتوان گفت كه فقر فرهنگى ، جهل و پيروى كوركورانه ، بيشترين نقش را در پيدايش مدّعيان دروغين مهدويت ، و پذيرش ادّعاهاى آنان دارد .
شايد نخستين پرسشى كه با ملاحظهء « گزارش مدّعيان دروغين مهدويت » به ذهن مىرسد ، اين است كه : چگونه اين همه مدّعيان توانستهاند عدّهاى را فريب دهند و با دروغ ، از آنها براى مقاصد خود ، سوء استفاده نمايند ؟
پاسخ اين سؤال را به روشنى مىتوان از سخنان حكيمانهء امام على عليه السلام در بارهء مردمشناسى در يافت .
النّاسُ ثَلاثَةٌ : فَعالِمٌ رَبّانِيٌ ، وَ مُتَعَلِّمٌ عَلى سَبيلِ نَجاةٍ ، وَ هَمَجٌ رَعاعٌ أتباعُ كُلِّ ناعِقٍ ( صائِحٍ ) يَميلونَ مَعَ كُلِّ ريحٍ ، لَم يَستَضيؤوا بِنورِ العِلمِ ، وَ لَم يَلجَؤوا إلى رُكنٍ وَثيقٍ . « 2 »
مردم ، سه گروه اند : دانشمند ربّانى ، دانشجو در راه رستگارى ، و دنبالهروهاى هر
هامش
( 1 ) . الكافى : ج 8 ص 296 ح 456 .
( 2 ) . نهج البلاغة : حكمت 147 .