2 . انگيزهء مدّعيان
در بارهء انگيزهء مدّعيان ، با توجّه به ماهيت بحث مهدويت ، بيشتر مىتوان فرصتطلبىها و انگيزههاى ناصحيح را مطرح كرد ، هر چند ممكن است برخى با پندارى نادرست ، انگيزهء خود را - با اين توجيه كه هدف آنها مبارزه با ظلم و اصلاح جامعه است - ، خوب توصيف كنند . مهمترين انگيزههاى مدّعيان مهدويت ، از اين قرارند :
2 / 1 . قدرتطلبى
شايعترين و مهمترين انگيزهء ادّعاى مهدويت و يا نيابت خاص ، قدرتطلبى و تسلّط بر امور سياسى جامعه است ؛ چرا كه اساساً مهدويت ، مفهومى دينى - سياسى است و كسى كه مدّعى مهدويت مىشود ، كمترين نتيجهاى كه در ذهن دارد ، به دست گرفتن رهبرى و قدرت سياسى است . بنا بر اين ، فراوانىِ مدّعيان مهدويت ، در درجهء اوّل ، معطوف به اين انگيزه است . البتّه در ميان بسيارى از اين افراد كه قدرت دارند و به دنبال قدرت و مشروعيت بيشترند ، برخى با برنامهريزى و تلاش ، به آن رسيدهاند و بسيارى نيز در مواجهه با قدرتهاى ديگر ، سركوب و نابود شدهاند .
2 / 2 . موقعيت اقتصادى
انگيزههاى اقتصادى نيز مىتوانند به عنوان انگيزهاى مهم مطرح باشند ؛ چرا كه افرادى هستند كه تصوّر مىكنند با تحميق مردم مىتوانند به نان و نوايى برسند .
انگيزهء مالى براى برخى از اطرافيان كه مدّعى بابيت يا وكالت مشايخ مىشوند نيز نمود و بروز دارد .
3 / 3 . موقعيت اجتماعى
زمانى كه مهدويت به مفهوم « قطب ، در نزد مشايخ صوفيّه نزديك مىشود ، انگيزههاى مراد و مريدى و تقويت خانقاه مربوطه و جذب تودهها نيز اهمّيت