فصل يكم : كليّات
وضعيت سياسى - اجتماعى شيعه در سدههاى هشتم و نهم
به نظر مىرسد اوضاع سياسى - اجتماعى شيعه در اين دوره ، در دو حوزه قابل بحث است . در حوزهء شرق جهان اسلام ( ايران و عراق ) ، شيعيان از وضعيت بهترى نسبت به شيعيان ساكن در غرب جهان اسلام برخوردار بودند . در حالى كه در ايران ، پس از شيعه شدن برخى از ايلخانان مغول و همچنين روى كارآمدن حكومتهاى شيعى ( مانند سربداران و مرعشيان در نقاطى از ايران ) ، كفّهء مناسبات سياسى و اجتماعى به نفع شيعيان رقم مىخورد ، « 1 » در غربِ جهان اسلام ، شيعيان از سوى برخى حكومتهاى اهل تسنّن ، زير فشار بودهاند . اين نكته از به شهادت رسيدن چهار عالم شيعى شام در قرن هشتم هجرى آشكار مىشود . اين عالمان عبارتاند از : حسن بن محمّد بن ابى بكر سكاكينى ، به سال 744 ، « 2 » على بن ابو الفضل بن محمّد ، از شاگردان علّامهء حلّى ، به سال 755 ، « 3 » محمود بن ابراهيم بن محمّد شيرازى ، از علماى دمشق ، به سال 766 « 4 » و محمّد بن مكى ، معروف به شهيد
هامش
( 1 ) . روند رو به رشد تشيّع در ايران در قرن هشتم و نهم ، زمينههاى سياسى - اجتماعى پيدايش حكومت شيعىصفويان را فراهم ساخت .
( 2 ) . البداية والنهاية ، ج 14 ، ص 211 ؛ الدُّرَر الكامنة ، ج 2 ، ص 119 ( ش 1551 ) .
( 3 ) . الحقائق الراهنة ، ص 146 .
( 4 ) . همان ، ص 209 .