درآمد
حديث ، دومين منبع معارف اسلامى ، پس از قرآن كريم است . اعتبار و جايگاه خاصّ حديث در ميان منابعِ معارف دينى ، پرداختن به سرگذشت شگفت و دلانگيز آن را به ضرورتى انكارناپذير ، بَدَل ساخته است .
اهتمام به كار حديث نزد شيعه ، از همان سدههاى نخستين و با راهنمايىهاى امامان معصوم آغاز شد .
در جريان بررسى ابعاد گوناگون حديث ، دانشهاى حديثى شكل گرفت و رو به گسترش نهاد . بدينسان ، حديث و متون حديثى به مثابه پديدهاى فرهنگى و مقولهاى تاريخى ، در بستر زمان ، با تحوّلات بسيار ، همراه بوده است .
در تعبيرى كلّى ، دانشهاى حديثى به چهار دسته : فقه الحديث ، درايه يا مصطلح الحديث ، رجال و تاريخ حديث ، بخشپذير است . تاريخ حديث ، عهدهدار بررسى احوال محدّثان ، متون و مكتوبات حديثى ، حوزهها و مراكز حديثى ، نحوهء انتقال متون و دانشهاى حديثى ( حلقههاى شاگردى و استادى ) و همچنين ، بررسى سير تطوّر سه دانش حديثى ياد شدهء ديگر و شناسايى آثار مربوط به اين سه حوزه است .
موضوع نوشتار حاضر ، تاريخ حديث شيعه در سدههاى هشتم و نهم هجرى است كه بر