حاشيهنويسى بر احاديث و كتابهاى حديثى ، يكى از محورهاى عمدهء تلاش دانشمندان شيعه در حوزهء حديث را تشكيل داده است . اين كار كه به طور عمده از اوايل قرن يازدهم هجرى آغاز شد ، در قرنهاى دوازدهم و سيزدهم نيز ادامه داشت ؛ چه اين كه در طول قرن دوازدهم ، اخباريگرى ، همچنان رايج بود و صفويه در سه چهار دههء پايانى حكومت خويش نيز مانند دورههاى پيش از آن ، از تشويق دانشمندان شيعه در توجّه به كتب مذهبى نقلى ، دريغ نورزيدند .
شرح و حاشيهنويسى بر احاديث ، به چند صورت انجام گرفته است ، از جمله آن كه برخى كتابهاى حديثى به طور كامل شرح گرديدهاند . ديگر آن كه بخشى از كتاب يا خطبهاى از خطبههاى مأثور ، شرح داده شده است . برخى از دانشمندان نيز در يك رساله به شرح يك حديث خاص پرداختهاند .
فهرست شروح و حواشى حديث در قرن دوازدهم و سيزدهم ، به ترتيب زير است :
1 - 2 - 3 . شرح و حاشيهنويسى بر احاديث :
يك . شرح و حاشيهنويسى بر كتب اربعهء حديث :
- شرح و حاشيه بر كتاب الكافى
- شرح و حاشيهنويسى بر كتاب من لا يحضره الفقيه
- شرح و حاشيهنويسى بر تهذيب الأحكام
- شرح و حاشيهنويسى بر الاستبصار
دو . شرح و حاشيه بر نهج البلاغة
سه . شرح و حاشيه بر الصحيفة السجّادية
چهار . شرح و حاشيهنويسى بر ديگر كتابهاى حديثى :
- شرح و حاشيه بر الوافى