- شرح وسائل الشيعة
- حاشيه بر الصافى
- شرح كتابهاى حديثى گوناگون
پنج . شرح برخى خطبهها
شش . شرح يك يا چند حديث
هفت . شرح ادعيه و زيارات
يك . شرح و حاشيه نويسى بر كتب اربعهء حديث
با توجّه به جايگاه والاى چهار كتاب حديثى متقدّم در بين شيعيان ، دانشمندان شيعه در دو قرن دوازدهم و سيزدهم نيز بر تمام يا بخشى از اين كتابها ، شرح و حاشيهء بسيارى نگاشتهاند كه به ترتيب زمانى به ذكر آنها مىپردازيم :
شرح و حاشيه نويسى بر « الكافى »
كتاب الكافى ، تأليف ابو جعفر محمّد بن يعقوب كلينى ( م 369 ق ) ، نخستين كتاب از چهار كتاب حديثى شيعه است كه به دليل در برداشتن احاديث مربوط به اصول دين و فروع فقهى ، و نيز شأن والاى مؤلّف آن در ميان محدّثان ، از اهمّيت و اعتبار ويژهاى برخوردار است . از جمله شروح و حواشى نگارش يافته بر الكافى در قرن دوازدهم و سيزدهم ، موارد زير را مىتوان ذكر كرد :
1 . شرح روضة الكافى ( نزهة الإخوان و تحفة الخلّان ) ، از سيّد نعمة اللَّه بن عبد اللَّه جزايرى ( م 1112 ق ) . « 1 »
2 . شرح فروع كافى ، از محمّد هادى بن محمّد صالح مازندرانى ( م 1120 ق ) . « 2 »
هامش
( 1 ) . الذريعة ، ج 13 ، ص 297 ( ش 1085 ) و ج 24 ، ص 110 .
( 2 ) . وى ، فقيه ، اديب و خطّاط شيعى است و به سبب ترجمهء قرآن به « هادى مترجم » شهرت داشت . وى نوهءمجلسى اوّل است و نزد دانشمندان عصر خويش ، درس خواند . محمّد على بن ابى طالب حزين ، از شاگردان اوست . ترجمه صحيفه سجاديه ، شرح دعاى صباح نيز از اوست ( موسوعة طبقات الفقهاء ، ج 12 ، ص 400 ؛ روضات الجنّات ، ج 2 ، ص 88 ؛ أعيان الشيعة ، ج 10 ، ص 82 ؛ ريحانة الأدب ، ج 5 ، ص 148 ) .