65 . اجازة الحديث ، از احمد بن على اكبر تربتى ( م ق 13 ق ) . اجازهاى است كه براى سيّد اسد اللَّه بن محمّد باقر شفقى نوشته شده است . « 1 »
تعدادى ديگر از اجازات علما در مجموعهاى با شمارهء 6062 در كتابخانهء آية اللَّه مرعشى موجود است . « 2 »
2 - 3 . فقه الحديث ( شرح و مفهومشناسى حديث )
چنان كه در تعريف « درايه » گذشت ، برخى از دانشمندان براى آن ، معنايى وسيع در نظر مىگيرند ، كه متن ، سند ، چگونگى تحمّل و آداب نقل حديث ، همه را مورد بحث قرار مىدهد . برخى ديگر نيز دايرهء آن را به بررسى احوال و عوارض سند ، محدود كردهاند .
اگر درايه را با معناى گستردهء آن بنگريم ، فقه الحديث ، شاخه و زير مجموعهء آن است ؛ ولى اگر معناى محدودتر آن را بپذيريم ، فقه الحديث ، در موضوع ، با آن مخالف مىشود ، چنان كه تعريف شيخ آقا بزرگ ، دربارهء درايه و فقه الحديث ، مؤيّد اين نظر است . وى در تعريف « فقه الحديث » مىگويد : « موضوع فقه الحديث ، با رجال و درايه متفاوت است ؛ زيرا فقه الحديث ، تنها شامل متن حديث است . از اين رو ، در آن ، از شرح واژههاى حديث و بيان حالات متن ، مانند : نص يا ظاهر ، عام يا خاص ، مطلق يا مقيّد ، مُجمل يا مبيَّن ، و معارض يا غير معارض بودن آن ، بحث مىشود » . « 3 »
در توضيح اين مطالب بايد گفت كه دانشمندان كوشا و محقّق شيعه ، پس از فراغت از تحقيق و بررسى سند حديث و تعيين درجهء اعتماد به آن ، براى فهم محتواى حديث و درك پيام آن ، امور مهمّى را ذكر نمودهاند كه به عنوان فقه الحديث ، مطرح است . از جملهء آن امور ، موارد زير را مىتوان ياد كرد :
هامش
( 1 ) . فهرست نسخههاى خطّى كتابخانهء مدرسهء آية گلپايگانى ، ج 1 ، ص 88 .
( 2 ) . فهرست نسخ خطّى كتابخانهء آية اللَّه مرعشى ، ج 16 ، ص 63 - 64 .
( 3 ) . الذريعة ، ج 8 ، ص 54 .