ناگزير از رعايت حريم مذهب و نيروى مذهبى بودند . « 1 »
دوره افشاريه
حكومت افشارى با تاجگذارى رسمى نادر شاه ( تهماسب قلى خان ) در سال 1148 ق ، آغاز شد . « 2 »
در اين دوره ، بيشتر به امور نظامى توجّه مبذول مىشد و به گفتهء برخى دورهء زمامدارى نادر از ابتداى ورود به خدمت شاه تهماسب تا واپسين لشكركشى به مرزهاى باختر را بايد روزگار پادشاهى نظامى تمام عيار در ايران دانست ؛ زيرا سرگرم بودن نادر به كار سپاه ، توجّه او به تشكيل وحدت ارضى ايران ، دفع اجانب و باز پس گرفتن ولايات از دست رفته ، مجال براى توجّه او به امور داخلى و استقرار سازمانهاى اجتماعى و انتظامات ادارى باقى نگذاشت .
بايد گفت با وجود پيروزىهاى درخشان و خدمات شايان نادر و حيثيت و اعتبارى كه او براى ايران به دست آورد ، ايرانيان از همان آغاز كار ، از وى ناخشنود بودند ، چه ، بر خلاف مفاد شروط عرضه شده توسط نادر در روز نخست تاجگذارى در دشت مغان مبنى بر به رسميت شناختن تشيّع ، به عنوان مذهب جعفرى و ركن پنجم در كنار چهار مذهب اهل سنّت و حمايت از آن - كه به عقيدهء برخى براى به دست آوردن قلوب ايرانيان يا فريب آنان بوده است - از آنجا كه از خانوادهاى سنّى بود ، در بر انداختن مذهب شيعه ، جلوگيرى از آداب و مراسم دينى شيعيان و ضبط موقوفات آنان ، كوشش بسيار داشت ؛ چنان كه در همان شوراى تاريخى دشت مغان ، شاه اسماعيل صفوى را به باد انتقاد گرفت و وى را متّهم كرد كه :
بنابر صلاح دولت خود ، مذهب تسنّن را متروك ، و تشيّع را شايع و مسلوك داشت . علاوه بر آن ، سبّ و رفض را كه فعل بيهوده و مايهء مفاسد
هامش
( 1 ) . رك : حديث پيمانه ، ص 94 - 95 .
( 2 ) . رك : تاريخ ايران ، ص 722 - 735 .