313 - جواب مصنّف به استدلالكنندگان به اخبار وارده نسبت به بطون هفت يا هفتادگانهء قرآن براى اثبات وقوع استعمال لفظ در اكثر از معناى واحد چيست ؟ ( و لكنّك غفلت . . . عن ادراكها )
ج : مىفرمايد : اين اخبار اصلا دلالت ندارند كه اين بطون هفت و يا هفتادگانه از باب ارادهء معنا از لفظ باشد . بلكه از دو احتمال خارج نيست :
الف : لفظ در يك معنا استعمال شده ولى مقارن با استعمال لفظ در اين معنا ، هفت يا هفتاد معناى ديگر نيز به صورت مستقلّ ، ملاحظه و اراده شده است نه اينكه لفظ ، استعمال در هفت يا هفتاد معنا شده باشد . مثل اينكه لفظ « عين » در چشمه استعمال شده ولى در حين ارادهء چشمه ، هفت معناى ديگر ، خودبخود و به مناسبت به صورت مستقلّ از معناى چشمه ارادهء شده است .
ب - لفظ در يك معنا استعمال شده ولى داراى لوازم كثيره هفت يا هفتادگانه است .
بنابراين ، لفظ در ملزوم استعمال شده و معانى ديگر از لوازم اين معنا هستند . مثلا لفظ « شمس » وضع شده براى آن شىء خارجى ولى داراى آثار و لوازمى است مثل نورانى بودن ، گرما بخشيدن ، انرژى داشتن و لوازم ديگرى كه داخل در موضوع له « شمس » نيست . ممكن است منظور از بطون هفت يا هفتادگانه قرآن نيز لوازم و آثارى باشد كه عقل و فهم ما از ادراك آن لوازم و آثار ناتوان است .