235 - اقوال در مشتقّ چه بوده و نظر مصنّف چيست ؟ ( ذهب الاشاعرة . . . فيما يأتى )
ج : مىفرمايد : الف : اشاعره « 1 » و گروهى از متأخّرين از اماميّه « 2 » معتقد به قول اوّل يعنى حقيقت بودن مشتقّ در خصوص ذات متلبّس به مبدأ و مجاز بودنش در خصوص ذاتى كه منقضى از مبدأ شده مىباشند .
ب : معتزله و گروهى از متقدّمين از اماميّه « 3 » را معتقد به قول دوّم يعنى حقيقت بودن مشتقّ در اعمّ از ذات متلبّس به مبدأ و منقضى از مبدأ مىباشند .
ج : ت : اقوال ديگرى كه تفصيل بين اين دو قول مىباشد . « 4 »
امّا حقّ ، قول اوّل يعنى حقيقت بودن مشتقّ در خصوص ذات متلبّس به مبدأ و مجاز بودنش در ذات منقضى از مبدأ مىباشد .
236 - مهمترين چيز در بحث مشتقّ چه بوده توضيح آن با مثال چگونه است ؟ ( و اهمّ شىء . . بلا مجاز )
هامش
عالم بوده است . ت : زيد نه در گذشته و نه در حال حاضر عالم نمىباشد بلكه در آينده با توجه به تحصيلاتى كه مىكند عالم خواهد شد . بنا بر اوّل ، اطلاق عالم بر زيد فقط در صورت اوّل ، حقيقت بوده و در صورت دوّم و سوم مجاز است . بنا بر قول دوّم اطلاق در هر دو صورت به نحو حقيقت است و به نحو سوم مجاز است .
( 1 ) - به نقل از « نهاية السئول 2 / 82 » ، « ارشاد الفحول 18 » ، « بدائع الافكار / 180 » و « كفاية الاصول 1 / 68 » .
( 2 ) - « قوانين الاصول 1 / 67 » ، كفاية الاصول 1 / 68 » ، « فوائد الاصول 1 / 12 » و « نهاية الافكار 1 / 135 » .
( 3 ) - « مبادئ الوصول الى علم « الاصول / 67 » ، « رسائل محقّق كركى 2 / 82 » ، « زبدة الاصول / 33 » و « ايضاح الفوائد 3 / 52 » .
( 4 ) - چنانچه در « الفصول الغرويّة 59 / » آمده است .