تخطي إلى المحتوى الرئيسي

علوم العربية — صفحة 402

مساهمون:

ص٤٠٢
كردن الفى پيش از واو ، مانند " حبلى ، كبرى ، معزى " ميگوئى : " حبلىّ ، كبرىّ ، معزىّ يا حبلوىّ ، كبروىّ ، معزوىّ ، يا حبلاوىّ ، كبراوىّ ، معزاوىّ " . و اگر الف زائد است و حرف دوم متحرّك است فقط حذف است ، مانند " جمزى : شتر تندرو ، بردى : نهرى است در شام " ميگوئى : " جمزىّ ، بردىّ " . و اگر الف در مرتبه پنجم و بيشتر است هرچه باشد محذوف ميگردد ، مانند " مراماة ، مرامى ، حبارى ، براثى : محلّى است در بغداد ، قبعثرى : شتر بزرگ ، عاشورى ، جمادى ، مصطفى ، مرتضى ، " ميگوئى : " مرامىّ ، مرامىّ ، حبارىّ ، براثىّ ، قبعثرىّ ، عاشورىّ ، جمادىّ ، مصطفىّ مرتضىّ ، و مصطفوىّ و مرتضوىّ چنانچه متداول شده غلط است ، و بعضى نقل كرده‌اند كه اگر حرف اصلى باشد مانند اين دو مثال جائز است .

( نسبت در اسم ممدود )

اگر براى تانيث است همزة قلب به واو مىشود ، مانند " حمراء ، صفراء ، صحراء " ميگوئى : " حمراوىّ ، صفراوىّ ، صحراوىّ " و اگر همزة اصلى است ، مانند " وضّاء ، قرّاء " به حال خود ابقاء مينمائى و ميگوئى : " وضّائىّ ، قرّائىّ " . و اگر همزة زائد است و براى تانيث نيست ، مانند " علباء ، حرباء : جانورى است " جائز است ابقاء و قلب ، چنانچه گوئى : " علبائىّ و علباوىّ ، حربائىّ و حرباوىّ " . و همچنين اگر همزة اصلى و مقلوب از ياء يا واو باشد ، مانند