كلمه مركّب گرفتهاند ، و از اين جهت تصغير را در جزء اولش قرار دادهاند ، و آن ملحقات را به حال خود ابقاء كردهاند .
( تصغير مركّب )
هراسمى كه از دو كلمه مركب شده تصغير در جزء اولش واقع مىشود . و جزء دوم به حال خود ابقاء ميگردد ، مانند " عبد اللّه ، بعلبكّ : يكى از بلاد شام ، معديكرب : نام يكى از بزرگان عرب قبل از اسلام ، اردستان : يكى از بلاد ايران ، عين الحياة " در تصغير اينها گوئى : " عبيد اللّه ، بعيلبكّ ، معيديكرب ، اريدستان ، عيين الحياة "
( تصغير ترخيم )
ترخيم در لغت آسانكردن است ، و در اينجا مقصود آن است كه اسمى زوائدش را اسقاط كنند و مجرّد آن را مصغّر نمايند ، در صورتى كه با بودن زوائد امكان تصغير باشد ، مانند " كامل ، حارث ، احمد ، عصفور ، محمود " در تصغير ترخيم ميگوئى : " كميل ، حريث ، حميد ، عصيفر ، حميد " و در غير ترخيم ميگوئى : " كويمل ، حويرث ، احيمد ، عصيفير ، محيميد " پس اگر بدون حذف امكان تصغير نبود آن را ترخيم نميگويند ، مانند " مستخرج " كه تصغيرش " مخيرج " است .
( تصغير مثنّى و مجموع )
اسم مثنّى و جمع سالم در مفردش تصغير مىشود ، و علامت تثنية و جمع به حال خود است ، مانند " رجلان ، مسلمين ، قائمون ، مالكين ، ضاربات ، ناصرتان ، منصورتين " در تصغير اينها ميگوئى :