تخطي إلى المحتوى الرئيسي

علوم العربية — صفحة 389

مساهمون:

ص٣٨٩
مصغّر مىشود ، مانند " قرطاس ، زنبور ، قنديل " ميگوئى : " قريطيس ، زتيبير ، قنيديل " . و اگر مدّة نداشت يا در مرتبه چهارم نبود ، حرف زائد را حذف مينمائى ، مانند " قرنفل : ميخك دوائى ، علابط : گله گوسفند از پنجاه بيشتر " ميگوئى " قريفل ، عليبط " . و اگر دو حرف يا بيشتر زيادة دارد همه زوائد حذف مىشود و بر وزن " فعيلل " مصغّر ميگردد ، مگر آنكه بشود در مرتبه چهارم حرف مدّى واقع گردد ، مانند " متدحرج ، احرنجام " ميگوئى : " دحيرج ، حريجيم " و در هرصورت جائز است در عوض محذوف ياء دوم تصغير آورده شود ، و در آن مثالها گوئى : " قريفيل ، عليبيط ، دحيريج " .

( تصغير مؤنث )

اسم اگر در آخرش تاء تانيث باشد به حال خود ابقاء مىشود ، و در ماقبل تاء آنچه گفته شد اعمال ميگردد و در هراسمى حرف پيش از تاء بايد مفتوح باشد در تصغير " طلحة ، تمرة ، دحرجة ، قلنسوة ، برمة ، برّة " ميگوئى : " طليحه ، تميرة ، دحيرجة ، قلينسة يا قليسية ، بريمة ، بريرة " . و اگر اسم سه حرفى مؤنث باشد و علامت تانيث در آن نباشد ، در حال تصغير تاء تانيث به آن ملحق مينمائى ، مثلا در تصغير " هند ، شمس ، ارض ، عين ، بئر " ميگوئى : هنيدة ، شميسة ، اريضة ، عيينة بئيرة " . و اگر اسمى كه در اصل مذكر است براى مؤنثى نام گذارند ، مانند
علوم العربية — صفحة 389 | هاشم حسيني تهرانى