" اعطانى دريهمات : مرا چند درهمى داد ، صدت عصيفيرات :
چند گنجشكى صيد نمودم " يا به منظور توهين و تحقيرشان است ، مانند " شويعر : شاعرك ، تويجر : تاجرك " يا به منظور تقريب زمان است ، مانند " جئت قبيل المغرب : آمدم كمى قبل از مغرب ، ذهبت بعيد الظّهر : رفتم كمى بعد از ظهر " يا به منظور تقريب مكان است ، مانند " عبرت الطّيّارة فويق راسى : طيّارة كمى بالاى سرم عبور كرد ، يكون الكنز تحيت رجلى : گنج كمى زير پاى من است " يا به منظور اظهار محبّت و ترحّم است ، مانند " يا بنىّ اركب معنا : پسركم با ما سوار شو " .
و هرگونه اسمى چه مجرد باشد يا مزيد فيه بر حسب عدد حروفش پس از اسقاط زيادة مگر در مواردى به يكى از آن سه وزن تصغير بسته مىشود ، و حروف اصلى و زيادة در بحث تصغير مطرح نيست ، پس چگونگى تصغير هرگونه اسمى در چند فصل بيان مىشود .
( تصغير اسم صحيح بدون علامت تانيث )
هرگونه ثلاثى بر وزن " فعيل " مصغّر ميگردد ، مانند " سطل ، رجل ، حسن ، امر ، برّ " در تصغيرش گوئى : " سطيل ، رجيل ، حسين ، امير ، برير " .
و هرگونه رباعى بر وزن " فعيلل " مصغّر است ، چه ثلاثى مزيد باشد چه رباعى مجرد ، مانند " مسجد ، مكرم ، زرقم : كبود چشم ، جعفر ، درهم " در تصغير اينها گوئى : " مسيجد ، مكيرم ،