خاشِعاً :
اگر نازل ميكرديم اين قرآن را بر كوهى هرآينه آن را خاشع ميديدى - سورة الحشر - 59 - آيه 21 " " رايته " فعل و فاعل و مفعول اوّل " خاشعا " مفعول دوم ، و فعل به سه مفعول متعدّى مىشود ولى از باب افعال ، مانند :
" وَ إِذْ يُرِيكُمُوهُمْ إِذِ الْتَقَيْتُمْ فِي أَعْيُنِكُمْ قَلِيلًا :
و ياد آوريد آنگاهى كه خدا نمايانيد به شما آنان را در ديده گانتان اندك هنگامى كه با هم روبرو شديد - سورة الانفال - 8 - آيه 44 " راجع به واقعه جنگ بدر است ، " " يرى " فعل و فاعل ، " كمو " مفعول اول ، " هم " مفعول دوم ، " قليلا " مفعول سوم است .
و ثلاثى مجرد لازم را به باب افعال و تفعيل مىبرند ، متعدّى ميگردد ، مانند " جلست : نشستم " و " اجلست زيدا : نشاندم زيد را " و " فرحت : شاد شدم " و " فرّحت زيدا : شاد كردم زيد را " و در اين دو مورد همزه باب افعال و تضعيف باب تفعيل بر تعدية دلالت مىكند نه مادّه فعل ، و تعديه ثلاثى مجرّد به اين دو باب است ، چنانچه در معانى ابواب ثلاثى مزيد بيان شد ، و به غير اين دو باب تعدية نميشود مگر به ندرت در بعضى ابواب ، مانند : " بعدت : دور شدم " و " باعدت زيدا : دور كردم زيد را " و " خرجت : بيرون شدم " و " استخرجت زيدا : بيرون آوردم زيد را " .
و ثلاثى مجرّد كه متعدّى به يك مفعول باشد در باب افعال و تفعيل متعدّى به دو مفعول مىشود ، مانند : " اكلت طعاما : خوردم طعامى " و " اكّلت زيدا طعاما : خورانيدم زيد را طعامى " و " علمت النّحو : دانستم نحو را " و " علّمت زيدا النّحو : آموختم زيد را نحو " .