تخطي إلى المحتوى الرئيسي

علوم العربية — صفحة 194

مساهمون:

ص١٩٤
آن واو است ، جز سه ماده كه بعضى از علماء ادبيّات نقل كرده‌اند : " قرا ، يقروء ، قرءا و قراءة و قرآنا : خواندن " و اين فصيح نيست ، و فصيحش از باب " فعل يفعل " است چنانچه در قرآن خوانده شده ، و " مرأ ، يمروء ، مرءا : خوردن و جماع‌كردن " و اين لغت نادرى است ، و " درأ ، يدرؤ ، دروءا : درخشيدن و اين نيز نادر است ، و فصيحش " درّ ، يدرّ ، درورا " از فعل مضاعف است . " جاء ، يجىء ، جىء ، مجيئا و جيئة : آمدن " و مهموز اللّام هرچه از اين باب آمده عين الفعل آن ياء مىباشد ، جز دو مادّه كه نيز نادر است : " حطا ، يحطىء ، حطا : پليدى انداختن " و " وكا ، يكىء ، وكا : تكيه‌كردن " ، و مادّه " هناء : گوارا شدن " از همه اين پنج باب آمده است . و صرف مهموز اللّام مانند سالم است ، جز آنكه در بعضى موارد جائز است همزة ابدال به ياء يا واو شود . مانند " تبرّا ، يتبرّا ، تبرّءا : بيزارى جستن " كه " تبرّى ، يتبرّى ، تبرّيا " ، و " قارىء " كه " قارى " و " مقروء " كه " مقروّ " و " مساءة " كه " مساية " گفته مىشود ، و قلب همزة به حرف علّة و برعكس در كلام عرب بسيار است .

( مهموز رباعىّ )

بسيار است ، و صرف تمامى آنها مانند سالم مىباشد ، و مهموز مضاعف ، مانند " بابا ، تاتا ، ثاثا ، جاجا " تا آخر حروف بيست و هشتگانه غير از خاء و عين و همزة به همين صورت آمده ، در كتب لغت مشاهدة شود .