تخطي إلى المحتوى الرئيسي

علوم العربية — صفحة 193

مساهمون:

ص١٩٣
" لير ، ليريا ، ليروا ، لتر ، لتريا ، ليرين ، ار ، اريا اروا ، ارى ، اريا ، ارين ، لار ، لنر " ، و حذف لام الفعل از سه صيغه ماضى و سه صيغه مضارع و هشت صيغه امر بناء بر قاعده اعلال كه وعدة داديم در اين باب نيز مىباشد . و اين ماده از باب افعال به معانى بسيار ديگرى غير از نماياندن آمده است ، و به آن معانى به صورت اصليش استعمال مىشود ، چنانچه در كتب لغت مذكور است . و گفتيم حذف همزه از اين ماده در ثلاثى مجرد و باب افعال واجب ، گرچه بر خلاف قاعدة است ، ولى در باب استفعال " استرأى يسترئى ، استرء ، استرءاء : طالب ديدار شدن " و " استرى ، يسترى استر ، استراء و استراءة " به حذف همزه ، هردو جائز است ، و در ديگر ابواب همزة ثابت است .

( مهموز اللّام )

از پنج باب آمده : " ذرا ، يذرء ، اذرء ، ذرءا : آفريدن " " برىء ، يبرا ، براءة : بيزار بودن " و مهموز اللام بيشتر از اين دو باب آمده است . " نشوء ، ينشوء ، انشوء ، نشا و نشاة و نشاءة : زيستن و رشدكردن " . " ساء ، يسوء ، سوء ، سوءا و سواء و سواءة و مساء و مساءة : اندوهگين‌كردن " ، و مهموز اللّام هرچه از اين باب آمده عين الفعل