الفعل ساكن مىشود ، و با سكون حرف دوم ادغام ممتنع است ، و همچنين است چهارده صيغه ماضى در ابواب ثلاثى مجرد و ثلاثى مزيد فيه .
مضارع " يمدد " بوده ، ضمّه عين الفعل را بر فاء الفعل نقل كردند ، و عين الفعل را در لام الفعل ادغام نموده " يمدّ " شد ، چهارده صيغه مضارع : " يمدّ ، يمدّان ، يمدّون ، تمدّ ، تمدّان ، يمددن ، تمدّ ، تمدّان ، تمدّون ، تمدّين ، تمدّان ، تمددن ، امدّ ، نمدّ " در دو صيغه جمع مؤنث ادغام ممتنع است به همان جهت كه گفته شد ، و همچنين سائر ابواب مجرّد و مزيد .
مصدرش " مددا " بوده ، ادغام واجب از جهت سكون حرف اول انجام شده " مدّا " گرديده ، و نيز از اين ماده " مدد " مصدر است ، ولى به معنى كمككردن آمده ، و ادغام در آن واجب نيست ، زيرا حرف اول متحرك است ، و واجب نيست كه آن را ساكن كنند و در حرف دوم ادغام نمايند ، گرچه در صيغههاى فعل واجب دانستهاند .
صيغههاى امر ، در پنج صيغه كه ضمير متّصل نشده ، فكّ ادغام است ، زيرا لام الفعل ساكن ميگردد ، و با سكون آن ادغام ممتنع است ، و در نه صيغه ديگر مانند مضارع است ، در هفت صيغه ادغام واجب ، و در دو صيغه ممتنع است ، چهارده صيغه امر : " ليمدد ، ليمدّا ، ليمدّوا ، لتمدد ، لتمدّا ، ليمددن ، امدد ، مدّا ، مدّوا ، مدّى ، مدّا ، امددن ، لامدد ، لنمدد " و همچنين سائر ابواب مجرد و مزيد ، و طائفهاى از عرب به نام بنى تميم در آن پنج صيغه هم
علوم العربية — صفحة 171
مساهمون: هاشم حسيني تهرانى
ص١٧١