تخطي إلى المحتوى الرئيسي

علوم العربية — صفحة 170

مساهمون:

ص١٧٠
خواهد آمد . 5 - فعل و اسم رباعى يا اسم خماسى كه دو حرف اصلى يا غير اصلى در آنها از يك جنس و پهلوى هم باشد ، در كلام عرب بسيار است ولى همه آنها از قسم سالم محسوب ميباشند ، و در اينها تكرار حرف تكرار غير الحاقىّ است . 6 - تكرار الحاقىّ ، و آن چنان است كه فعل يا اسم ثلاثى را يك حرف از جنس لام الفعل در آخرش زياد ميكنند تا بر وزن رباعى شود ، چنانچه در تقسيم سوم در قسم پانزدهم فعل ملحق بيان شد ، و در اين قسم هم احكام مضاعف از ادغام و غير ادغام نيست ، و مانند رباعى سالم صرف مىشود ، و كلمه‌اى كه هرسه حرفش از يك جنس باشد ، مانند " ددد : نام محلّى ، و ننّ : موى سست " نادر است . اكنون مثالهاى مضاعف را از هربابى ميآوريم ، و احكام و عوارض آنها را در ضمن بيان مينمائيم ، و مضاعف در ثلاثى مجرّد فقط از سه باب آمده است .

( باب فعل يفعل )

مانند : " مدّ ، يمدّ ، مدّا " : كشش دادن " ماضى " مدد " بوده ، عين الفعل را ساكن ، و در لام الفعل ادغام نموده " مدّ " شد ، چهارده صيغه ماضى : " مدّ ، مدّا ، مدّوا ، مدّت ، مدّتا ، مددن ، مددت ، مددتما ، مددتم ، مددت ، مددتما ، مددتنّ ، مددت ، مددنا " در پنج صيغة ادغام واجب ، و در نه صيغة ممتنع است ، زيرا در آن نه صيغة از جهت اتّصال ضمير متحرك به فعل لام
علوم العربية — صفحة 170 | هاشم حسيني تهرانى