تخطي إلى المحتوى الرئيسي

علوم العربية — صفحة 124

مساهمون:

ص١٢٤
مكسور ميآورند ، و آخر چهارده صيغه چنان است كه در بابهاى ديگر دانسته شد . مصدر اين باب بر وزن " افعنلال " است . امثله ماضى : " احرنجم ، احرنجما ، احرنجموا ، احرنجمت ، احرنجمتا ، احرنجمن ، احرنجمت ، احرنجمتما ، احرنجمتم ، احرنجمت ، احرنجمتما ، احرنجمتنّ ، احرنجمت ، احرنجمنا ، احرنجاما : جمع شدن " رباعى مجردش " حرجم ، يحرجم ، حرجاما : جمع‌كردن " است . امثله مضارع : " يبرنشق ، يبرنشقان ، يبرنشقون ، تبرنشق ، تبرنشقان ، يبرنشقن ، تبرنشق ، تبرنشقان ، تبرنشقون ، تبرنشقين ، تبرنشقان ، تبرنشقن ، ابرنشق ، نبرنشق ، ابرنشاقا : فرحناك شدن " رباعى مجردش " برشق ، يبرشق ، برشقة : بريدن " است ، و از جهت معنى مادّه با مزيدش توافق ندارد ، و از اين قبيل در رباعى بسيار است ، بلكه رباعى مجرد بسيارى هست كه مزيدش استعمال نشده ، و برعكس . امثله امر : ليفرنقع ، ليفرنقعا ، ليفرنقعوا ، لتفرنقع ، لتفرنقعا ، ليفرنقعن ، افرنقع ، افرنقعا ، افرنقعوا ، افرنقعى ، افرنقعا ، افرنقعن ، لافرنقع ، لنفرنقع ، افرنقاعا : صداكردن انگشتان در اثر فشاردادن و خم‌كردن ، رباعى مجردش " فرقع ، يفرقع ، فرقعة : فشار دادن و خم‌كردن انگشتان تا صدا از آنها برآيد " و " افرنقاع " بمعنى دور شدن نيز آمده است ، ولى " فرقعة " به معنى دوركردن استعمال