تخطي إلى المحتوى الرئيسي

علوم العربية — صفحة 121

مساهمون:

ص١٢١
غلطانيدن " . و اين باب مانند ثلاثى مجرد ماده‌اش بر معنائى و هيئتش بر معنائى دلالت دارد ، و حروف زياده ندارد تا بر معنائى دلالت كند ، بر خلاف رباعى مزيد كه مانند ثلاثى مزيد حروف زياده دارد و بر معنائى زائد بر معناى ماده و هيئت دلالت مينمايد ، چنانچه بيان خواهد شد .

( ابواب رباعى مزيد و ابنيه آنها )

رباعى مزيد را سه باب است ، در يك باب يك حرف ، و در دو باب ديگر هريك دو حرف بر رباعى مجرد زياد شده است .

( 1 ) ( باب تفعلل )

ماضى اين باب بر وزن " تفعلل " مىباشد ، تاء مفتوحى بر سر رباعى مجرد زياد شده . مضارعش بر وزن " يتفعلل " است ، فقط حرف مضارع بر سر ماضيش آمده ، و تغييرى داده نشده . صيغه‌هاى امر همان‌گونه ساخته مىشود كه در رباعى مجرد دانسته شد . مصدرش بر وزن " تفعلل " است . امثله ماضى : " تدحرج ، تدحرجا ، تدحرجوا ، تدحرجت ، تدحرجتا ، تدحرجن ، تدحرجت ، تدحرجتما ، تدحرجتم ، تدحرجت ، تدحرجتما ، تدحرجتنّ ، تدحرجت ، تدحرجنا ، تدحرجا : غلتيدن " .
علوم العربية — صفحة 121 | هاشم حسيني تهرانى