شرح فارسى كفاية الاصول مرحوم آخوند خراسانى — صفحة 4
المقصد السابع فى الاصول العملية [ مقصد هفتم اصول عمليه ] قال المصنف : المقصد السابع فى الاصول العملية الخ . [ فصل در اصالت برائت ] مخفى نماند آنكه : مباحث اصول فقه تقسيم شده است به چهار قسمت : اول مباحث معانى و مداليل الفاظى كه در كتاب و سنت و غيره است از مباحث اوامر و نواهى و عموم و خصوص و مطلق و مقيد و مجمل و مبين و نحو آنها و ناميده مىشود اينها مباحث الفاظ . دوم بحث از معانى و مداليل سواء آنكه دال برآن معنى عقل باشد يا شرع يا عرف يا الفاظ يا غيره مثل مباحث مقدمه واجب و ضد و اجتماع امر و نهى و غيره - و اين قسم معانى و مداليل از لوازمات نفس احكام شرعيه مىباشد بما هى هى يعنى لزوم يا عرفى يا شرعى بين مقدمه و ذى المقدمه مىباشد يا نه و اين بحث ، بحث دلالت الفاظ نيست كما آنكه گمان كرده است آن را صاحب معالم در جائى كه استدلال نموده است بعدم وجوب مقدمه و آنكه امر به ذى المقدمه دلالت ندارد بر وجوب مقدمه به يكى از دلالات ثلاث مطابقه و تضمن و التزام و تعبير مىشود از اين قسم بمباحث عقليه غير مستقل يعنى بعد از آنى كه امر يا نهى شرعى پيدا شد حكم عقل مىباشد . سوم بحث از حجيت شىء و دليليت آنكه : آيا دليل بر احكام واقعيه كه آن احكام ثابت است بر موضوعات واقعيه داريم يا نداريم با قطع نظر از تعلق جهل يا شك به آن احكام مثل حجيت طرق و امارات كه در بحث قطع و ظن گذشت و اين بحث را بحث حجج و ادله مىنامند و دليلى كه اثبات حكم شرعى مىكند آن دليل را دليل اجتهادى مىنامند . قسم چهارم از مباحث اصول فقه بحث از حجيت احكام ظاهريهاى كه جزء موضوع آنها شك گرفته شده است و عنوان شاك در حكم واقعى مىباشند و ناميده مىشود به بحث از مسائل اصول عمليه و تعبير مىشود به آن اصول دليل فقاهتى و اصل عملى .