خبر وضع اللّه يده على رؤس العباد است و در ترجمه و معنى آن ، وضع حضرت قائم ، دست مبارك خود را بر سرهاى بندگان است .
در وافى فرموده : وضع اللّه يده ؛ يعنى خداوند رحمت خود را نازل مىفرمايد و نعمت خود را كامل مىنمايد . يا اينكه به يد ، از واسطهء فيض وجود خود تعبير فرموده است و آن واسطه يا قائم عليه السّلام است يا عقل كه آن اوّل مخلوق الهى از يمين عرش پروردگار است و يا ملكى از ملايكهء قدس حضرتش و نورى از انوار عظمتش است .
مراد از روس عباد ، نفوس ناطقه و عقول هيولانيّهء ايشان است و تعبير فرمودنش از نفوس عباد به رؤس بهجهت اين است كه رؤس ايشان ، رفيعترين اجزاى باطنه و ظاهرهء آنهاست ، پس عقول مردمان به واسطهء آن يد ، به تعليم و الهام و افاضهء نور تامّ جمع مىشود . پس به ذوات خود ، عالم ، به نفوس خود ، عارف و به علم و حال ، مستكمل مىشوند و به معدن اصلى خودشان رجوع مىنمايند ، از تفرقه و فترت و كثرت بهسوى مقام جمعيّت و وحدت بازگشت مىكنند ، از مقام فصل به مقام وصل برمىگردند و از مرتبهء فرع به جانب مقام اصلى خود رو مىگردانند ، انتهى كلامه بالترجمه .
[ روايت امام صادق ( ع ) ] 2 نجمة
شيخ طوسى - نوّر اللّه مرقده - در تهذيب « 1 » به اسناد خود از ابى خديجه روايت نموده كه گفت : مردى از حضرت صادق عليه السّلام سؤال نمود و من مىشنيدم . آن مرد عرض كرد : من نماز فجر خود را ادا مىكنم و پس از آن بارى تعالى را ذكر مىنمايم به آنچه اراده دارم ، آن را ذكر نمايم ، سپس اراده مىكنم جبين « 2 » خود را گذارده و قبل از طلوع شمس به خواب روم و از اين فعل ، كاره مىباشم .
حضرت فرمودند : چرا از اين فعل كراهت دارى ؟
هامش
( 1 ) . تهذيب الاحكام ، ج 2 ، ص 321 .
( 2 ) . خ : جنب .