آنگاه خدا وحى فرستاد كه الحال ، نقاب صبح نورانى كه از شب ظلمانى بود ، از پيش چشمت زايل گرديد ، زيرا حق واضح و ايمان به ارتداد آنان كه طينتشان خبيث بود ، از كدر صاف گشت . اگر قبل از اين ، كافران را هلاك مىكردم و آنان را كه مرتدّ شدند ، از آنها كه ايمان آورده بودند ، باقى مىگذاشتم . هرآينه وعدهء سابقى كه به مؤمنين قومت كرده بودم كه ايشان را در زمين باقى گذارم ، در دين ثابت دارم و خوف ايشان را به امن بدل كنم تا در عبادت من خالص شوند ، صادق نبود و چگونه مىشد اهل ارتداد را تمكين و خوف ايشان را به امن بدل كنم و ايشان را روى زمين باقى گذارم ، با آنكه ضعف يقين ، خبث طينت و بدى باطن آنها را مىدانستم .
امام صادق عليه السّلام فرمود : حال قائم - عجّل اللّه تعالى فرجه - ما هم ، چنين است ، ايّام غيبت او طول خواهد كشيد ، تا آنكه حقّ خالص و ايمان از كدر كذب صاف گردد ، زيرا به سبب طول آن ، كسانى از شيعه كه خبث طينت دارند و منافق هستند ، مرتدّ مىشوند ، تا آنكه حضرت صادق عليه السّلام اين آيه را تلاوت فرمود :
حَتَّى إِذَا اسْتَيْأَسَ الرُّسُلُ وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوا جاءَهُمْ نَصْرُنا
« 1 » .
سپس فرمود : بيان حال خضر اين است كه طولانى نمودن خداى تعالى عمر او را ، نه براى خوفى بود كه به او داده شود ، نه براى كتابى بود كه بر او نازل گردد ، نه به جهت شريعتى بود كه شرايع انبياى گذشته را فسخ كند ، نه براى امامت بود كه ديگران به او اقتدا نمايند و نه براى عبادتى بود كه خداوند بر او واجب نموده ، بلكه چون در علم ازلى خداى تعالى ، قدر عمر قائم و قدر غيبت او گذشته بود و مىدانست مردم طول عمر قائم را انكار مىكنند ، لذا عمر خضر را طولانى گرداند تا به وسيلهء آن ، بر طول عمر قائم استدلال شود و حجّت معاندين از ما منقطع گردد و خلق را بر خدا حجّتى نماند .
اين ناچيز گويد : اگر در خصوص غيبت جز اين حديث شريف نبود كه قبل از ولادت آن بزرگوار به زمان بسيار - مانند ساير اخبار - وارد گرديده و مشتمل بر ذكر حكمت ، علّت ، شبيه و نظير است ، هرآينه باز هم كافى و شافى بود .
هامش
( 1 ) . سوره يوسف : آيه 110 .