فائدة [ نقلى از كتاب تاريخ قم درباره جمكران ]
از تاريخ قم « 1 » نقل شده كه از برقى و غيره روايت كرده : نام قصبهء قم امهان ؛ يعنى منازل كبار و اشراف جمكران بوده است ، چنين گفتهاند كه اوّلين ديه كه بدين ناحيه بنا نهادند ، جمكران است ، جم ملك ، آن را بنا كرده و اوّلين موضعى كه به جمكران بنا نهادند ، چشحه بود ؛ يعنى چيزى اندك و گويند كه صاحب جمكران چون بر عاملان و بنّايان گذر كرد ، گفت : چهكار كردهايد ؟
گفتند : چشحه ، به زبان ايشان يعنى چيزى اندك ، پس اين موضع را بدين نام نهادند و بدان سبب او را ويدستان نام كردند و به جمكران جلين بن آذر نوح ازادمند ، بنايى نهاد و آن قصّهاى دارد من ان شاء اللّه تعالى در باب عجم ياد مىكنم .
جمكران كوهى است كه مشرف بر آن است و آن را وبشويه خوانند ، بر آن قلعهاى بلند و كهنه و قديمى است و صاحبش را نمىدانند ، گويند اسكندر آن را بنا كرده و آب را بر آن روانه گردانده ، از برقى روايت است كه سليمان بن داود عليهما السّلام جمكران را بنا كرده و اين روايت ، خالى از خلافى نيست ، به سبب آنكه بدين ناحيت هيچ بنايى با سليمان بن داود منسوب نيست و به او باز نمىخوانند و العلم عند اللّه .
جمكران از آن ماكين بوده و خداى عزّ و جلّ به او پسرى داد كه نامش جلين است .
او در جمكران كوشكى ساخت و آن هنوز باقى است ، همچنين ده محلّت و درب بنا كرد و بعد دو محلّت و درب بر آن اضافه نمود كه مجموع آن دوازده باشند ، در هر محلّت و دربى ، آتشكدهاى بود و باغى بنا نهاد و كنيزكان و بندگان خود را در آن ساكن كرد ، فرزند و اعقاب ايشان ، الى يومنا هذا ، در آن ساكناند و بر يكديگر افتخار مىكنند ، انتهى .
امّا رهق از قراى معروف معمور قم و تا به حال معمور و آبادان است و به كاشان نزديكتر مىباشد ؛ از قم تا آنجا مسافت ده فرسخ است ، ولى از مضافات قم محسوب مىشود .
هامش
( 1 ) . تاريخ قم ، ص 60 .