[ محمد بن صالح همدانى ] 9 ياقوتة
يكى از ايشان محمد بن صالح بن محمد همدانى است . در كمال الدين « 1 » آمده : « في الصحيح عن محمد بن صالح هذا قال : كتبت إلى صاحب الزمان انّ اهلبيتى يؤذوننى و يفزعونى بالحديث الذّى روى عن ابائك عليهم السّلام انّهم قالوا عليه السّلام خدّامنا و قوّامنا شرار خلق اللّه و يحكم اما تقرؤن ما قال اللّه عزّ و جلّ و جعلنا بينهم و بين القرى الّتى باركنا قرى ظاهرة و نحن و اللّه القرى الّتى بارك اللّه فيها و أنتم القرى الظاهرة » .
چون اين حديث دلالت صريح بر وكالت او دارد و ما در صبيحهء چهلم از عبقريّهء هفتم بساط سوّم ، ترجمهء اين حديث را بيان نمودهايم ، مراجعه شود ؛ چنانكه در ياقوتهء چهل و پنجم از عبقريّهء هشتم اين بساط ، قضيّهاى از محمد بن صالح همدانى ذكر نمودهايم كه ايضا بر وكالت او از حضرت بقيّة اللّه دلالت صريح دارد ، فارجع اليها .
از ايشان ابو جعفر محمد بن على الاسود است ؛ چنانكه سيّد جليل سيّد صدر الدين فرموده : بنابر آنچه در تنقيح المقال نقل نموده كه مقتضاى آنچه در ترجمهء على بن حسين بن بابويه است ، اين است كه محمد بن على الاسود از نوّاب زمان غيبت است و در تنقيح بعد از نقل اين كلام فرموده : تو مىدانى در ترجمهء على بن حسين بن بابويه چيزى كه بر نيابت او دلالت داشته باشد ، نيست . بلكه او از مقرّبين نزد حسين بن روح بود كه نايب چهارم آن حضرت است .
چنانكه نجاشى « 2 » نقل نموده : على بن حسين بن موسى بن بابويه با حسين بن روح اجتماع نموده ، از مسايل سؤال كرده و پس از آن به دست محمد بن على بن جعفر اسود كتاب و رقعهاى خدمت حسين بن روح ارسال داشته ، در آن كتاب از حسين بن روح درخواست نمود كه آن رقعه را خدمت حضرت بقية اللّه برساند ، نهايت چيزى كه بر اين دلالت دارد ، آن است كه محمد بن على بن جعفر اسود در ايصال مكتوب على بن
هامش
( 1 ) . كمال الدين و تمام النعمة ، ص 483 .
( 2 ) . رجال النجاشى ، ص 261 .