پس تاريخ آن با تاريخ الم موافق مىشود ؛ يعنى مبدأ هردو يكى است ، زيرا صد و هفده سال بعد از هجرت ، مبدأ و دعوت آنها در خراسان ظاهر گرديد و سرانجام دستگير و بعضى هم كشته شدند . از بعثت تا هجرت هم ، تخمينا سيزده سال است ، وقتى اين را به آن مقدار بيفزايى ، حدودا صد و سى سال تمام مىشود .
ظهور دعوت ايشان سال صد و سى و يك بوده كه عدد المص است و احتمال دارد مبدأ اين تاريخ ، زمان نزول همين آيه باشد ، بنابراين اگر چنانكه مشهور است ، نزول آن در مكّهء معظّمه باشد . آن وقت مىگوييم : محتمل است نزول آن ، چند سال پيش از هجرت اتّفاق افتاده باشد و بنابراين فرض ، مدّتى كه بين نزول آيه ، ظهور دعوت و بيعت آنان در خراسان است به عدد المص نزديك مىشود و اگر محلّ نزول آيه ، مدينهء منوّره باشد ، گوييم : ممكن است نزول آن زمانى باشد كه از آن وقت تا بيعت ايشان نيز ، با عدد مذكور مطابق شود و اگر به تحقيقى در كتاب القرآن دربارهء خبر رحمة بن صدقه كردهايم ، رجوع كنى ، هرآينه برايت ظاهر مىشود وجه سوّم ، اظهر وجوه مذكور و با خبر رحمة بن صدقه هم مؤيّد است ؛ يعنى اين حساب ، مبنى بر حساب ابجد قديم است .
بنابراين حضرت باقر عليه السّلام صاد را در اين حديث شصت حساب نموده ، لكن نسخه نويسان آن را تغيير داده ، نود نوشتهاند و چنين تغيير و تبديلى زياد از نسخهنويسان صادر مىشود ، زيرا ندانستهاند خبر مبنى به حساب ابجد قديم است ، پس گمان كردهاند شصت غلط است ، چون با حساب ابجد جديد متداول ميان ايشان مطابق نيست ، لذا آن را تغيير داده ، نود نوشتهاند .
مراد از مدّت خروج امام حسين عليه السّلام در اين حديث ، مدّتى است كه به خروج آن حضرت تعلّق دارد ، بنابراين از وقت شهادت آن حضرت تا خروج بنى عبّاس ، همه از توابع و لواحق خروج آن حضرت حساب مىشود ؛ چنانكه خداوند عالم در اين مدّت ، انتقام او را از بنى اميّه گرفت ، حتّى همهء ايشان را فانى و مستأصل گرداند .
معنى قول امام باقر عليه السّلام كه فرموده : قائم ما هنگام انقضاى مدّت المص و در مدّت الر
العبقري الحسان في أحوال موالانا صاحب الزمان ( ع ) — صفحة 759
مساهمون: صادق برزگر بفرويى
ص٧٥٩