پس هرچند اطلاق مادّه ، دالّ بر تأكيد است ، ولى اطلاق هيئت ، دالّ بر تأسيس مىباشد ، و اين دو باهم تنافى دارند .
جواب :
مصنّف در جواب از اين اشكال مىگويد : هيئت فقط در برخى موارد ، بر تأسيس و طلب جديد ، دلالت دارد ، مانند دو مورد ذيل :
1 - جايى كه مسبوق به طلبى مانند خودش نباشد . مثلا اگر مولا ابتداء بگويد :
« انصر زيدا » اين هيئت بر تأسيس و طلب جديد دلالت مىكند .
2 - جايى كه مسبوق به طلبى مانند خودش باشد ، ولى براى هر طلبى يك سبب و علّت ذكر شود . مثل اينكه مولا بگويد : « ان ظاهرت فاعتق رقبة » و « ان افطرت فاعتق رقبة » ، در اينجا « اعتق رقبة » اگرچه تكرار شده و هريك مسبوق به امرى شبيه خودش است ، امّا هركدام سبب جداگانهاى دارند ( سبب در يكى ، ظهار و در ديگرى ، افطار است ) ، و لذا دو عتق ، مورد نظر است نه يك عتق مؤكّد .
امّا جايى كه امر دوم ، مسبوق به امر اول باشد ، و سبب اصلا ذكر نشود ( مثل اينكه مولا بگويد : « انصر زيدا ، انصر زيدا » ) يا فقط يك سبب در بين باشد ( مثل اينكه بگويد :
« إن جاءك زيد فأكرمه ، إن جاءك زيد فأكرمه » ، كه سبب اكرام در هر دو « مجىء زيد » است ) ، هيئت امر دوم ، ظهور در « تأكيد » دارد نه تأسيس ، و مورد بحث از اين قبيل است ، يعنى هم مادّه ، ظهور در تأكيد دارد و هم هيئت ، و بين اين دو ظهور ، تضادّ و تنافى وجود ندارد .
پايان تدوين جلد دوم
3 / آبان / 1383 ه . ش
9 / رمضان المبارك / 1425 ه . ق
شرح كفاية الأصول — صفحة 478
مساهمون: الشيخ اسماعيل الصالحي المازندراني
ص٤٧٨