شفاعت . فرق بين دعاء و شفاعت در اينست كه طلب بر سبيل تضرع اگر براى گوينده باشد دعا است و اگر براى غير گوينده باشد شفاعت خواهد بود .
او لحمل المخاطب على المطلوب : مورد ديگر از مواردى كه خبر بجاى انشاء ميآيد اينست كه بيشتر مخاطب وادار بر كار موردنظر متكلم بشود . و آن چنين است كه متكلم بجاى « ائتنى » ميگويد « تأتينى غدا » . يعنى فردا ميآئى . مخاطب پيش خود ميگويد اگر فردا نروم كلام متكلم دروغ مىشود زيرا او با جمله خبريه گفته فردا ميآئى . پس من بايد بروم . اما اگر به صورت امر و انشاء باشد . معنى اينطور مىشود كه فردا بيا . مخاطب ميگويد گفته بيا ولى نميروم . پس جمله خبريه در اينطور مقامى بهتر و بيشتر او را وادار بر كار و عمل مىكند .
تنبيه : در بسيارى از مطالب گذشته ، انشاء مانند خبر است . مطالبى كه بيان شد در باب اسناد و مسند و مسنداليه و قصر و متعلقات فعل مربوط باخبار بودند . اينك بعنوان تذكر بايد گفت كه بيشتر آن مطالب نيز در انشائات جارىاند . مثلا كلام انشائى نيز گاهى مؤكّد است مانند اضرب . اضرب در تأكيد امر بضرب . گاهى غير مؤكّد است مانند اضرب .
و نيز مسنداليه گاهى محذوف است مانند هل قائم او قاعد بعد از آنكه سخن از زيد بوده . يعنى زيد قائم او قاعد يا مسنداليه مذكور است و مقدم . مانند هل زيد قائم . يا هل قائم زيد . در اينجا سئوالى است و آن اينكه چرا گفت در بسيارى از مطالب گذشته و نگفت در همه مطالب . جواب اينست كه بعضى از مباحث قبل
آئين بلاغت ( شرح مختصر المعانى ) ( فارسى ) — صفحة 116
مساهمون: احمد امين شيرازى
ص١١٦