« ألا »
متن « ألا » على خمسة أوجه :
أحدها : التنبيه فتدلّ على تحقّق ما بعدها و تدخل على الجملتين ، كقوله تعالى :
أَلا إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهاءُ
« البقرة / 13 »
شرح « ألا » بر پنج وجه و صنف است :
يكى از آن پنج وجه : « ألا » تنبيهيه مىباشد كه نوع آن حرف و صنف آن حرف تنبيه است مانند : « أما » و « ها » و معناى آن : آگاهانيدن و متوجّه نمودن مخاطب به اينكه مضمون و محتواى جملهء بعد ، امرى مهم و محقّق و حتمى است تا اينكه مخاطب از آن غافل نماند . و فايدهء اين حرف ، تأكيد جملهء بعد است .
و اين حرف صدارت طلب بوده ، و داخل بر هردو جملهء اسميه و فعليه مىتواند بشود ، مانند اين آيهء شريفه كه در بيان روحيات منافقين است :
وَ إِذا قِيلَ لَهُمْ آمِنُوا كَما آمَنَ النَّاسُ قالُوا أَ نُؤْمِنُ كَما آمَنَ السُّفَهاءُ أَلا إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهاءُ وَ لكِنْ لا يَعْلَمُونَ
و بايد دانست كه همواره همزه « انّ » بعد از « ألا » مكسور است ، زيرا اين حرف در ابتداى جمله قرار مىگيرد و جمله بعد از آن استينافيه است . به همين جهت نام ديگر آن « ألا » استفتاحيه است و « انّ » هرگاه در ابتداى جملهء استينافيه قرار گيرد همزهء آن مكسور خواهد بود . بايد دانست كه اين آيه براى دخول اين حرف بر جملهء اسميه بود ، و مثال دخول آن بر جملهء فعليه ، مانند قول حضرت وصى الاوصياء است : « ألا فما يصنع بالدنيا من خلق للآخرة » « 1 » .
هامش
( 1 ) - نهج البلاغة : ط 156 / 495 .