رجل بلغه أمر فلم يقدم فيه و لم يتأخّر حتّى يعلم أنّ ذلك الأمر للّه رضى أو سخط ، و رجل لم يعب أخاه بعيب حتّى يصلح ذلك العيب عن نفسه ، فانّه كلّما أصلح من نفسه عيبا بدا له منها آخر ، و كفى بالمرء في نفسه شغلا .
يا عليّ ثلاث من أبواب البرّ : سخاء النّفس و طيب الكلام و الصبر على الأذى .
يا عليّ في التّوراة أربع إلى جنبهنّ أربع : من اصبح على الدّنيا حريصا أصبح و هو على اللّه ساخط ، و من أصبح يشكو مصيبة نزلت به فانّما يشكو ربّه ، و من أتى غنيّا فتضعضع له ذهب ثلثا دينه ، و من دخل النّار من هذه الامّة فهو من اتّخذ آيات اللّه هزوا و لعبا .
أربع إلى جنبهنّ أربع : من ملك إستأثر ، و من لم يستشر يندم ، كما تدين تدان ، و الفقر الموت الأكبر ، فقيل له : الفقر من الدّينار و الدّرهم ؟ فقال : الفقر من الدّين .
شرح
دوست بدارد آنچه را براى خود دوست دارد ، مردى كه به كارى برسد ولى بدان كار اقدام نكند و واپس نرود تا بداند اين كار مورد خوشنودى خدا است يا مورد خشم خدا ، و مردى كه عيبى از برادر دينى خود نگيرد پيش از آنكه آن عيب را در خود اصلاح كند ، زيرا اگر چنين شد ( پيوسته سرگرم خويش است و به عيب ديگران نرسد ، زيرا ) هر عيبى را كه در خويش اصلاح كند عيب ديگرى برايش آشكار گردد ، و همين سرگرمى براى انسان كافى است ( كه به عيبجويى ديگران نرسد ) .
يا على ! سه چيز از درهاى نيكى است : سخاوت انسان ، و خوشگفتارى و صبر و بردبارى در برابر آزار .
يا على ! در تورات آمده كه چهار چيز است كه در كنار آنها چهار چيز ديگر وجود دارد : كسى كه روز خود را با حرص بر دنيا آغاز كند ، او روز خود را در حالى آغاز كرده كه بر خدا خشمگين است ، و كسى از مصيبتى شكوه كند در واقع از پروردگار خود شكوه كرده ، و كسى كه نزد ثروتمندى برود و در برابر او خوارى و فروتنى كند دو ثلث دينش بر باد رفته ، و كسى از اين امّت داخل دوزخ گردد كه آيات خدا را به مسخره و ريشخند گرفته .
چهار چيز است كه در كنارش چهار چيز ديگر قرار دارد : كسى كه به پادشاهى رسد استبداد يابد ، و كسى كه در كار مشورت نكند پشيمان شود ، همان گونه كه كيفر دهى كيفر شوى ، و فقر بزرگترين مرگ است ، به آن حضرت عرض شد : فقر از درهم و دينار ؟ فرمود : فقر از دين .