12 - و فى كتاب بحار الانوار نقل عن مناقب ابن الجوزى وصيّته عليه السّلام لكميل بن زياد : و هذا نصّه اخبرنا عبد الوهاب الصوفى بسنده عن عبد الرّحمن بن جندب ، عن كميل بن زياد قال : أخذ بيدي أمير المؤمنين - كرّم اللّه وجهه - فأخرجنى إلى ناحية الجبّان فلمّا أصحرنا جلس فتنفّس الصّعداء .
ثمّ قال : يا كميل بن زياد إنّ هذه القلوب أوعية فخيرها أوعاها ، احفظ ما أقول لك : النّاس ثلاثة : عالم ربّانيّ ، و متعلّم على سبيل نجاة ، و همج رعاع ، أتباع كلّ ناعق ، يميلون مع كلّ ريح ، لم يستضيئوا بنور العلم ، و لم يلجأوا إلى ركن وثيق .
يا كميل : العلم خير من المال ، العلم يحرسك و أنت تحرس المال ، العلم يزكو على الانفاق ، و المال يزول ، و محبّة العالم دين يدان به ، و به يكسب العالم
شرح
12 - در كتاب بحار الانوار از كتاب مناقب ابن جوزى ( از كتابهاى اهل سنّت ) روايت كرده كه گفته است : از وصيّتهاى امير المؤمنين عليه السّلام به كميل بن زياد اين بود ، كه عبد الوهاب صوفى به سندش از عبد الرحمن بن جندب از كميل بن زياد روايت كرده كه گفت : امير المؤمنين - كرّم اللّه وجهه - دست مرا گرفت و به ناحيهاى از بيابان كوفه برد ، و چون به صحرا رسيديم آه سردى از دل كشيد سپس فرمود :
اى كميل اين دلها ظرفهايى است و بهترين آنها آن دلى است كه نگهداريش بيشتر ( و جايگيرتر ) باشد آنچه را به تو مىگويم به خاطر بسپار : مردم سه دستهاند : دانشمند الهى ، و دانشجويى كه در راه نجات است ، و مردمان پست و فرومايه همچون پشههاى سرگردان كه بدنبال هر صدايى مىروند ، و به هر سو باد آيد متمايل شوند ، از پرتو دانش بهرهء علمى نگرفته و به پايگاه استوار و محكمى پناه نبردهاند .
اى كميل دانش بهتر از دارايى است ، دانش تو را پاسدارى كند ولى دارايى را تو پاسدارى كنى ، دانش به وسيلهء بخشش افزون شود ، ولى دارايى با بخشش زوال پذيرد ، دوست داشتن دانشمند آيينى است كه بدان پاداش مىدهند « 1 » و دانشمند در دوران زندگى با آن فرمانروايى را به دست
هامش
( 1 ) - جملهء « دين يدان به » را دو جور مىشود معنى كرد يكى اينكه « دين » را به كسر دال بخوانيم به معناى آيين - همان گونه كه -