و اعلم أنّك إن اعوزت غنيت به ، و ان اغتربت كان لك الصّاحب الّذى لا وحشة معه ، الادب هو لقاح العقل ، و ذكاء القلب ، و زينة اللّسان ، و دليل الرّجل على مكارم الاخلاق ، و ما الانسان لو لا الادب إلّا بهيمة مهملة ، للّه درّ الادب ، إنّه يسود غير السيّد ، فاطلبه و اكسبه تكتسب القدر و المال ، من طلبه صال به ، و من تركه صيل عليه ، يلزمه اللّه السّعداء ، و يحرمه الاشقياء ، و الدّنيا طوران فمنهما لك ، و منهما عليك ، فما كان منهما لك اتاك على ضعفك ، و ما كان منهما عليك لم تدفعه بقوّتك » . « 1 »
شرح
برتر از آن است كه آلودگى و چركى بدان بياميزد ، و بدان كه ادب سرمايهاى است كه اگر درمانده و نيازمند شدى بوسيلهء آن بىنياز خواهى شد ، و اگر به غربت دچار گردى ادب مصاحب و همراه نيكويى است كه با همراهى آن وحشت و هراسى نيست ، باروركنندهء عقل و هوشمندكنندهء دل ، و زيور زبان است ، و راهنماى انسان در كرامتهاى اخلاقى است ، اگر ادب نباشد انسان جز چهارپايى بىخاصيت نيست ، خداوند خير و بركت ادب را فراوانتر كند كه انسان را به سيادت رساند ، پس در طلب آن بكوش و آن را به دست آور كه قدرت و مال را بدست آوردهاى ، و هركس آن را بجويد بوسيلهء آن حمله افكند ، و هركس آن را رها كند مورد حمله قرار گيرد ، خداوند ادب را ملازم سعادتيافتگان قرار داده و اشقياء را از آن محروم سازد ، و دنيا دو حالت دارد ، يك حالت آن به سود تو است ، و حالت ديگر به زيان تو ، آن حالت كه به سود تو است با حال ناتوانى هم به تو خواهد رسيد ( و از آن بهرهمند خواهى شد ) و آنكه به زيان تو است ( اگر بنا باشد به تو برسد ) با قدرت و توانايى خود نيز دفع آن نتوانى كرد .
هامش
( 1 ) - اعلام الدين ، ص 84 .