ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّراً نِعْمَةً أَنْعَمَها عَلى قَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ
« 1 » .
و در جاى ديگر مىفرمايد :
لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِي لَشَدِيدٌ
« 2 » .
و همچنين مىفرمايد :
إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ وَ إِنْ أَسَأْتُمْ فَلَها
« 3 » .
و اخبار صريحه در اين معنى بسيار وارد شده .
در « أمالى » صدوق - رضوان اللّه عليه - فرمودند : « لا تسبّوا السّلاطين » « 4 » چنانچه بندگان خدا اطاعت حق نمودند او قلب سلاطين را مهربان مىكند ، و چون نافرمانى نمودند قلب آنها را غضبناك مىكند ، خود را به دشنام دادن سلاطين مشغول نكنيد ، برگشت طرف او كنيد قلوب را مىگرداند و مهربان مىنمايد ، « يا من لا يقلّب القلوب إلّا هو » « 5 » را در دعاى جوشن ان شاء اللّه خواندهايد ، در همان روايت « امالى » است « خلقت الملوك و قلوبهم بيدى » « 6 » ؛ « قلب السّلطان بيد اللّه » را ان شاء اللّه شنيدهايد ، نه تنها سلاطين بلكه علما و وعّاظ خوب و بد آنها - هوائى و خدائى - ، بلكه بركت زمين و حيوان و اشجار همه ناشى از اعمال و كردار بندگان خداست ، سلطان خدائى ، عالم ربّانى ، واعظ خدائى ، خواهى گفت من بركت مىخواهم جامعه را قادر نيستم اصلاح كنم تا مشمول بركات و عنايات سبحانى شوم ، جواب عرض مىكنم تو خدايى باش تا خدا با تو باشد .
من اگر با تو همراه باشم * از دل خويش آگاه باشم
در ره بندگى شاه باشم * در صف كان للّه باشم
تو مرائى اگر من ترايم
وَ مَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً * وَ يَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبُ
« 7 » به گوش ما رسيده فرمايش امير المؤمنين عليه السّلام در نهج البلاغه : « و اعلموا أنّه من يتّق اللّه . . . » را ديده متقى عامّ را اگر بلا بگيرد او ناجى است ، اگر قحط عالم شود او مرفّه الحال خواهد بود ، مطيع خدا مطاع عالم خواهد بود . « من اطاع اللّه يطاع و من اتّقى اللّه يتّقى » را در كلمات معصومين شنيدهايد ، در خيال سخنپردازى خود نبودم و نيستم ، غرض در فكر جمع متفرّقات طول
هامش
( 1 ) - سورهء انفال - آيهء 55 .
( 2 ) - سورهء ابراهيم - آيهء 7 .
( 3 ) - سورهء بنى اسرائيل - آيهء 7 .
( 4 ) - در « امالى » شيخ صدوق و كتابهاى حديثى معروف از قبيل بحار الانوار و وسائل الشيعه اين حديث يافت شد ولى در كتاب « كنز العمّال » به شماره « 14586 » آمده است .
( 5 ) - جوشن كبير ، بند 91 .
( 6 ) - « وسائل الشيعه » 7 / 131 .
( 7 ) سورهء طلاق ، آيهء 2 .