يا درصدد بقا و محافظت آن مىباشد .
سوم : آنكه پيوسته مراقب احوال و متوجه اعمال و افعال خود باشد و هر عملى كه مىخواهد انجام دهد ابتدا در آن تامّل كند تا خلاف مقتضاى خلق حسن از او سر نزند و اگر احيانا از او امرى به ظهور آمد كه موافق صفات پسنديده نيست نفس خود را تاديب كند و در مقام تنبيه و مؤاخذه آن برآيد بدينطريق كه اول خود را سرزنش كند و بعد از آن متحمّل كفارات آن و همچنين متحمّل امورى شود كه بر او ناگوار است و هيچ وقت ، از حال خود غافل نشود و از جد و جهد در كسب صفات نيك يا حفظ آنها بازنماند .
چهارم : آنكه احتراز كند از آنچه باعث تحريك قوّه شهويّه يا غضبيّه مىشود مثلا چشم و گوش و دل را باز دارد از شنيدن و تصوير كردن هر چيزى كه غضب يا شهوت را به هيجان مىآورد و بيشتر سعى او در حفظ دل باشد از خيال آنها ، زيرا كه در تصوّر و خيال ، آتش شهوت و غضب تيز مىگردد و سپس به اعضاء و جوارح سرايت مىكند و مجرد ديدن يا شنيدن بدون اينكه دل را به آن مشغول كند چندان تاثيرى ندارد و كسى كه اين دو قوّه را از هيجان محافظت نكند مانند كسى است كه شير درنده يا سگ ديوانه را رها كند و بعد از آزاد نمودن خلاصى خود را بجويد .
پنجم : آنكه فريب نفس خود را نخورد و افعال خود را حمل بر صحت نكند و در طلب عيوب خويش استقصا و سعى بليغ نمايد و به نظر دقيق در تجسّس خفاياى معايب خود برآيد و چون به چيزى از آنها برخورد در ازاله آن سعى كند و بداند كه هر نفسى ، عاشق افعال و صفات خويش است و به اين جهت اعمال و افعالش در نظرش خوب جلوه دارد و بدون تامّل و باريك بينى به عيوب خود برنمىخورد و طالب تحصيل مكارم ( اخلاق ) بايد از اصدقاء و دوستان ، معايب خود را تفحصّ نمايد و بر ايشان است كه او را مطّلع سازند و بهتر است كه يك تن از دوستان مهربان را از ميان آنان انتخاب كند و به او بگويد كه پيوسته مراقب احوال من باش و در نفس من تامّل فرماى كه اگر در اخلاق من ناپسندى ديدى كه براى من پسنديده است مرا
اللئالي المنثورة في الأحراز والأذكار المأثورة ( دستور العمل و مرواريدهاى درخشان ) ( فارسى ) — صفحة 271
مساهمون: الشيخ عباس القمي
ص٢٧١