است كه اختصاص به حقتعالى دارد و آن حقيقت اسم شكور در آيهء شريفهء
« إِنَّ رَبَّنا لَغَفُورٌ شَكُورٌ »
« 1 » است . ]
و الدرجة الثانية ملاحظة نور الكشف . و هى تسبل لباس التولى ، و تذيق طعم التجلى ، و تعصم من عور التسلى .
درجهء دوم ، ملاحظهء نور كشف است . [ نور كشف مبدأ تجلى الهى در زيور صفات است ، و همان تجلى اسمايى است كه موجب ازدياد محبت مىشود . ] و اين ملاحظه ، لباس ولايت بر اندام بنده مىپوشاند ، [ و حقتعالى امور او را خود به دست مىگيرد ، و لحظهاى او را به خودش وانمىگذارد . ] و از عيب و عار تسلّى نگاهش مىدارد . [ زيرا تسلّى در مذهب حبّ عيبى است كه بايد پوشيده و پنهان گردد ، و امر زشتى است كه بايد از آن حذر و اجتناب شود . ]
و الدرجة الثالثة ملاحظة عين الجمع . و هى توقظ لاستهانة المجاهدات ، و تخلّص من رعونة المعارضات ، و تفيد مطالعة البدايات .
درجهء سوم ، ملاحظهء عين جمع است ، [ و اين نخستين شهود حقيقت احديت با فناى محض مىباشد . ] و اين ملاحظه بنده را متنبه به كوچك شمردن مجاهدتها مىكند . [ يعنى بنده تا در راه بود ، انواع جدّ و جهدها را به كار مىبست تا به حق و اصل گردد ؛ و اكنون كه با اين ملاحظه خود را و اصل مىيابد ، ديگر آرام مىگيرد و آن تلاشها را پايان يافته مىبيند . چنانكه گفتهاند : « سالك اگر بايستد هلاك مىشود ، و و اصل اگر نايستد هلاك مىگردد . » ]
و بنده را از رعونت [ - سستى يا سبكمغزى ] معارضات رها مىسازد . [ زيرا ملاحظهء عين جمع ، موجب فناى همه چيز مىشود ؛ و ازاينرو ، صاحب اين ملاحظه ، آنچه را از مخلوقات صادر مىشود - از احكام تعينات - انكار نمىكند و در
هامش
( 1 ) - 35 / 34 .