عمد دست بداشت ، كافر گشت » - يعنى نزديك گشت بدان كه اصل ايمان وى بخلل شود ، چنان كه گويند : هر كه را اندر باديه آب ضايع شد هلاك شد ، يعنى نزديك رسيد به هلاكت و اندر خطر افتاد . و گفت : « اول چيزى كه نگاه كنند روز قيامت ، نماز بود : اگر تمام باشد و به شرط بود ، بپذيرند و ديگر عملها به تبعيّت وى چنان كه باشد بپذيرند ، و اگر ناقص بود بر روى وى باززنند ، با همهء اعمال ديگرش .
و رسول ( ص ) گفت : « هر كه طهارت نيكو كند و نمازى به وقت خويش بگزارد ، و ركوع و سجود وى نيكو به جاى آرد ، و به دل خاشع و متواضع باشد ، نماز وى همىشود تا به عرش - سپيد و روشن - و همىگويد كه « خداى - تعالى - ترا نگاه دارد ، چنان كه تو مرا نگاه داشتى ، و هر كه نماز نه به - وقت كند ، و طهارت نيكو نكند ، و ركوع و سجود نيكو نكند ، و خضوع و خشوع تمام در آن به جاى نيارد ، آن نماز همىشود تا به آسمان - سياه و تاريك - و همىگويد : خداى - تعالى - ترا ضايع گرداناد ، چنان كه تو مرا ضايع گذاشتى ! ، تا آنگاه كه حق - تعالى - خواهد كه نماز وى چون جامهء خلق اندر هم بپيچند و بر روى وى باززنند . » و نيز رسول ( ص ) گفت : بترين دزدان آن است كه از نماز بدزدد . »
كيفيت ظاهر نماز
بدان كه ظاهر نماز چون كالبد است ، و وى را حقيقتى و سرّى هست كه آن روح نماز است . و ما پيشتر ظاهر نماز بگوييم .
نخست آن است كه چون از طهارت تن و جامه بپردازد و عورت بپوشاند ، جايى پاك بايستد و روى به قبله آرد ، و ميان دو قدم به مقدار چهار انگشت گشاده دارد ، و پشت راست بدارد و سر اندر پيش افكند ، و چشم از جايگاه سجود فراتر نبرد .
و چون راست بايستاد ،
قُلْ اعوذُ بِربِّ النّاس
[ 1 ] برخواند ، بر انديشهء
هامش
[ 1 ] بگو [ اى محمد ] فرياد خواهم به خداى مردمان .