عرش اعظم طواف مىنمايند ، و بداند كه مقصود كلّى ، طوافِ دل است به ياد خداى خانه ؛ پس ابتدا و ختم طواف را به ياد او كند و چنانچه گفتهاند اين است سرّ اختيار طرف چپ به طرف راست ؛ چون در طرف چپ است قلب و دل انسان ، كه سلطان اعضاى بدن و منشأ تمام احكام و اختيارات مكلّف است كه در ملك بدن به عمل مىآيد ، پس روح طواف و حقيقت آن ، طواف دل است در حضرت ربوبيّت ؛ و خانه ، مثال ظاهرى است در عالم جسمانى ، و خانه در عالم ملك و شهادت ، نمونهاى است از حضرت ربوبيّت در عالم غيب و ملكوت ، و آنچه [ از روايات ] رسيده كه بيتالمعمور در آسمان در مقابل خانهء كعبه است ، و طواف ملائكه بر آن چون طواف بنى آدم است بر كعبه ، دور نيست كه اشاره به اين مشابهت باشد ، و چون رتبهء اكثر نوع انسان از طواف خانهء اصلى قاصر است ، امر شد به اينكه متشبّه به ايشان شوند ، و در طواف خانهء كعبه : فَإنَّ مَنْ تَشَبَّهَ بِقَوْمٍ فَهُوَ مِنْهُمْ ( يعنى : هر كه خود را شبيه به قومى كند از ايشان محسوب است ) ؛ مصرع : پريشان نيستى مىگو پريشان .
ثواب : زمانى كه حاجّ داخل مكّه شد با تواضع ، و زمانى كه داخل مسجدالحرام شد و قدمها را كوچك برداشت مثل آدم خائف و ترسان ، پس به همين حالت طواف خانهء خدا كرد و دو ركعت نمازش را خواند ، مىنويسد خداوند عالم از براى او هفتاد هزار حسنه ، و محو مىكند از او هفتاد هزار سيّئه ، و بلند كند از براى او هفتاد هزار درجه ، و شفاعتش را قبول مىفرمايد در هفتاد هزار حاجت ، و به منزلهء آن باشد كه هفتاد [ هزار ] غلام آزاد كرده است كه قيمت هر يك از آنها ده هزار درهم باشد « 1 » .
أيضاً وارد شده : كسى كه كعبه را يك دفعه طواف كند ، مىنويسد خلّاق عالم از براى او هزار حسنه و محو مىكند از او هزار سيّئه ، و غرس مىكند به جهت او هزار درخت در بهشت ، و مىنويسد از براى او ثواب آزاد كردن هزار بنده و مىگشايد بر روى او [ در ] روز قيامت هشت در بهشت را ، و مىفرمايد كه : داخل شو از كدام در كه خواهى . و در
هامش
( 1 ) - كافى 4 / 411 بابفضلالطواف ح 1 ؛ الفقيه 2 / 206 بابفضائلالحجّ ح 2151 ؛ وسايل 11 / 121 ب 43 ح 14407 ؛ بحار 96 / 9 ب 2 ح 22 ؛ ثوابالاعمال / 49 ؛ المحاسن 1 / 64 ثوابالطواف ح 117 ؛ المقعنعة / 388 ب 3 .