تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 3095

مساهمون:

ص٣٠٩٥
مار پيچيده و حلقه شده . و نويسنده . و گذشته شدهء بيشتر از شب .

متقوس

(
motaqavves
) ص . ع . كج و خميده .

متقوس

(
motaqavves
) ا . ع . كمان‌دار . و ابروى شبيه بكمان .

متقوض

(
motaqavvez
) ص . ع . سپاه شكست خورده و هزيمت يافته . و بناى ويران شده .

متقوع

(
motaqavve '
) ص . ع . خميده رونده مانند آنكه در خارستان مىرود .

متقوعس

(
motaqav'es
) ص . ع . پيرمرد شكستهء ضعيف . و خانهء ويران .

متقوف

(
motaqavvef
) ص . ع . كسى كه سخن گفتن مىآموزاند كسى را و به وى مىگويد چنين و چنان بگو .

متقول

(
motaqavvel
) ص . ع . نسبت به ديگرى دروغ گوينده .

متقوم

(
motaqavvem
) ص . ع . قيمت شده . و استوار شده . و راست كرده . و اصلاح كرده شده .

متقوى

(
motaqavvi
) ص . ع . توانا و قادر . و دلير و دلاور .

متقهقر

(
motaqahqer
) ص . ع . سپسايگى رونده . و پشت كرده .

متقهل

(
motaqahhel
) ص . ع . فقير و تهىدست . و خوار و ذليل . و رجل متقهل : مرد گوشت بر استخوان خشك شده .

متقى

(
mottaqi
) ص . ع . پرهيزگار . و المتقى لله لقب ابراهيم بن المقتدر بيست و يكمين خليفهء عباسى و در سال 333 هجرى پس از سه سال و چند ماه خلافت چشم هاى وى را ميل كشيده از خلافت خلع كردند .

متقى

(
mottaqi
) ص . پ . مأخوذ از تازى - زاهد و پارسا و شاهنده و شاهيده و پرهيزگار . و هوشيار و آگاه . و نيكوكار . و ديندار .

متقيح

(
motaqayyeh
) ص . ع . زخم ريمناك .

متقيد

(
motaqayyed
) ص . ع . با سعى و كوشش و زحتمكش . و كسى كه خود را ضبط مىكند و باز مىدارد .

متقيض

(
motaqayyez
) ص . ع . ديوار افتادهء ويران شده .

متقيظ

(
motaqayyez
) ص . ع . آنكه مىگذراند تابستان را .

متقيل

(
motaqayyel
) ص . ع . مشابه و مانند . و آنكه در نيم روز مىخوابد يا شراب مىخورد . و آب فراهم آمده .

متقين

(
motaqayyen
) ص . ع . آراسته و زينت داده شده .

متقيئ

(
motaqayye '
) ص . ع . كسى كه قى مىكند .

متك

(
matk
) ا . پ . يك قسم ميوهء كه ترنج نيز گويند .

متك

(
matk
) ا . ع . يك نوع گياهى كه شيره‌اش منجمد گردد . و قطع و برش و قطعه .

متك

(
matk
) م . ع . بريدن ( و الفعل من نصر ) .

متك

(
matk
) و (
motk
) و (
motok
) ا . ع . بينى مگس و يا نرهء آن . و سر نرهء هر حيوانى . و رگ پائين حشفه . و پوست پارهء گرداگرد حشفه بجانب باطن و وتر نره . و تلاق‌زن و رگ آن كه پس از ختنه باقى مىماند . و زماورد و سوسن .

متك

(
matk
) و (
metk
) ا . ع . ترنج . قوله تعالى :
وَ أَعْتَدَتْ لَهُنَّ مُتَّكَأً
) او متكا .

متك

(
matk
) و (
motk
) و (
motok
) و (
motokk
) ا . ع . رك باطن ذكر در پائين حشفه كه پس از عمل ختنه ديرتر از همه به مىگردد .

متكأ

(
mottaka '
) ا . ع . تكيه جاى و تكيه‌گاه .

متكا

(
mottak
) و (
motakk
) ا . پ . مأخوذ از تازى - بالش مستطيل مدور و آكنده از پر مرغ و جز آن كه در هنگام خواب زير سر گذارند و بر آن نيز تكيه كند و گردبالش و يا گرد بالين نيز گويند .

متكاء

(
matk '
) ا . ع . تلاق‌زن و بظر . و زن ختنه ناكرده . و زنى كه هر دو راهش يكى شده باشد . و زنى كه ضبط بول نتواند .

متكاءد

(
motak 'ed
) ص . ع . مشكل و دشوار .

متكابر

(
motak ber
) ص . ع . متكبر و مغرور . و گردنكش .

متكاتب

(
motak teb
) ص . ع . بهم ديگر نامه نويسنده .

متكاتع

(
motak te '
) ص . ع . پىدرپى و متوالى .

متكاتم

(
motak tem
) ص . ع . پنهان كنندهء راز از هم ديگر .

متكاثر

(
motak ser
) ص . ع . با همديگر نبرد كنندهء در بسيارى مال .

متكاثر

(
motak ser
) م . ف . پ . مأخوذ از تازى - افزون و افزوده و متزايد .

متكاثف

(
motak sef
) ص . ع . ستبر شده و برهم نشسته .

متكاثف

(
motak sef
) ص . پ . مأخوذ از تازى - ستبر و كثيف و منجمد .

متكادر

(
motak der
) ص . ع . نگاه كنندهء با دقت و با درنگى .

متكاذب

(
motak zeb
) ص . ع . با همديگر كذب كنندهء بدوستى و سخن دروغ گوينده .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 3095 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )