تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 3931

مساهمون:

ص٣٩٣١
جامه كهنه .

هرس

(
haras
) م . ع . هرس الرجل هرسا ( از باب سمع ) : سخت گرديد خوردن آن مرد و حريص شد در خوردن .

هرس

(
hares
) ا . ع . گربه . و شير استوار اندام پرخوار .

هرساله

(
har - s le
) م - ف . پ . ساليانه و همه سال .

هرسة

(
haresat
) ص . ع . ارض هرسة : زمينى كه در آن درخت هراس بسيار باشد .

هر سو

(
har - su
) م - ف . پ . هر طرف و هر كنار و هر جانب .

هر سويه پادشاهان

har - suye
) (
p dec h n
پ . آن سلسله از نژاد پادشاهان را گويند كه پس از مرك اسكندر مقدونيايى در ايران طلوع كردند .

هر سه دختر

(
har - se - doxtar
) ا . پ . سه ستاره دب اكبر .

هر سه نوع

(
har - se - nav '
) ا . پ . مواليد ثلاث يعنى جماد و نبات و حيوان .

هرش

(
harc
) م . ع . هرش الدهر هرشا ( از باب نصر و ضرب ) : سخت گرديد روزگار .

هرش

(
herc
) ا . پ . زهر و سم .

هرش

(
harac
) ا . پ . هرس و نخستين شيرى كه پس از زاييدن از پستان سيلان مىكند .

هرش

(
harac
) م . ع . هرش هرشا ( از باب سمع ) : بدخوى گرديد .

هرش

(
harec
) ا - ص . ع . گول و احمق و زشت‌خوى .

هرشبة

(
hercabbat
) ا . ع . زن پير .

هرشة

(
harecat
) ص . ع . مؤنث هرش : زشت‌خوى .

هرشفة

(
harcafat
) م . ع . اندك اندك آشاميدن . و خشك شدن ليقه دوات . يق : هرشفت الدواة اذا يبست .

هرشفة

(
hercaffat
) ا . ع . پيره زال . و لته پاره‌اى كه بدان آب باران از زمين بردارند و در آوندى بفروشند و جمع كنند و اين كار را در خشك‌سالى نمايند . و ليقه دوات وقتى كه خشك گردد . و دول كهنه .

هرشفه

(
harcefe
) و (
hercefe
) ا . پ . مأخوذ از تازى - اسفنج و ابر مرده .

هرشم

(
hercamm
) ا . ع . سنك نرم . و كوهى كه خاك آن نرم و به آسانى كنده شود .

هرشمة

(
hercammat
) ا . ع . گوسپند بسيار شير . و زمين درشت .

هرشن

(
hercen
) ا . ع . كسى كه كنجهاى دهن وى فراخ باشد .

هرشه

(
harce
) ا . پ . عشقه و هر گياهى كه بر درخت پيچد .

هرص

(
haras
) ا . ع . كرم . و جرب خشك .

هرص

(
haras
) م . ع . هرص هرصا ( از باب سمع ) : گرفتار جرب خشك گرديد .

هر صورت

(
har - surat
) م ف . پ . هر وجه و هر طريق . و در هر صورت : كلمه‌ايست كه در اختصار كلام استعمال مىكنند .

هرض

(
harz
) م . ع . هرض الثوب هرضا ( از باب نصر ) : دريد جامه را .

هرض

(
haraz
) ا . ع . جرب خشك كه از گرما پديد آيد .

هرط

(
hart
) م . ع . هرط عرضه و فيه هرطا : دريد ناموس آن را و بد گفت آن را . و هرط الشئ : پاره كرد آن چيز را . و هرط فى الكلام : سخن نااستوار و زشت گفت .

هرط

(
hart
) و (
hert
) ا . ع . گوشت لاغر شبيه آب بينى خشك شده .

هرط

(
hert
) ص . ع . ناقة هرط : ماده شتر كلانسال . ج : اهراط و هروط .

هرط

(
hert
) ا . ع . مرد متمول مالدار . و ميش كلانسال لاغر .

هرط

(
herat
) ع . ج . هرطة .

هرطال

(
hert l
) ا . ع . دراز قامت .

هرطة

(
hertat
) ا . ع . ميش كلانسال لاغر . و زن ترسو . ج : هرط .

هر طرز

(
har - tarz
) م ف . پ . هر طريق و هرطور و هر روش .

هرطمان

(
hartam n
) و (
hartom n
) و (
hortom n
) ا . ع . مأخوذ از هردومان و بمعنى آن .

هرطور

(
har - tavr
) م ف . پ . بهر طريق و بهر نحو .

هرع

(
har '
) م . ع . سخت راندن ، و الفعل من فتح . و مر يهرع : يعنى بسرعت گذشت . و هرع ( مجهولا ) : شتاب كرد در تندروى .

هرع

(
hara '
) ا . ع . رفتار با سرعت و اضطراب .

هرع

(
hara '
) م . ع . هرع الدم هرعا ( از باب سمع ) : روان گشت خون . و نيز هرع : شتابان و مضطربانه رفتن . يق : اقبل يهرع ( مجهولا ) : يعنى با شتاب و اضطراب پيش آمد . قوله تعالى :
وَ جاءَهُ قَوْمُهُ يُهْرَعُونَ إِلَيْهِ
اى يستحثون اليه كانه يحث بعضهم بعضا .