هرجول
(
horjul
) ا . ع . مردم دراز قامت . و شتر آگنده گوشت فربه . ج :
هراجيل .
هرج و مرج
(
harjo - marj
) ا . پ . مأخوذ از تازى - آشفتگى و درهم آميختگى كارها و بىقانونى و بىحكومتى و عدم قانون و خودسرى مردمان .
هرچ
(
harc
) پ . گاه در شعر بمعنى هرچه استعمال مىشود .
هر چند
(
har - cand
) پ .
كلمهء علاقه و شرط بمعنى هر قدر و هر مقدار و هر اندازه و اگرچه و هر چه . و هر چند كه :
اگر چه كه . و هر چند بيشتر : هر چه بيشتر و هر قدر بيشتر و باندازهاى كه ممكن است بيشتر و افزونتر . و هر چند زودتر :
هر چه زودتر و باندازهاى كه ممكن است زودتر .
هر چه
(
har - ce
) پ . كلمهء شرط و علاقه بمعنى هر اندازه و هر قدر و هر چيز . و هر چه باداباد : يعنى هر چيز شدنى مىشود . و هر چه زودتر : باندازهاى كه ممكن است زودتر .
هر حال
(
har - h l
) پ . كلمهايست كه در اختصار كلام استعمال كنند مانند بهر وجه و بهر صورت .
هرد
(
hard
) م . ع . فتنه و آشوب .
يق : وقعوا فى هرد اى فى هرج .
هرد
(
hard
) م . ع . هرد اللحم هردا ( از باب ضرب ) : نيك پخت گوشت را . و هرد الشئ : پاره پاره كرد آن چيز را . و هرد الثوب : شكافت و دريد جامه را . و هرد فى عرضه : طعن كرد در ناموس آن . و هرد الشئ : دست يافت بر آن چيز .
و نيز هرد الشئ : شكافت آن چيز را جهة تباه كردن .
هرد
(
herd
) ا . ع . شترمرغ .
و مرد بىوقار و بىاعتبار .
هرد
(
hord
) ا . ع . زعفران . و گل سرخ . و بيخ درختى كه بدان رنك كنند .
هرد
(
harad
) م . ع . هرد اللحم هردا ( از باب سمع ) : پخته شد گوشت و مهرا گرديد .
هرد
(
harad
) ا . پ . زردچوبه .
هرد
(
hared
) ص . ع . گوشت نيك پخته مهرا شده .
هرداء
(
herd '
) ا . ع . يك قسم گياهى .
هردان
(
hord n
) ا . ع . نام جايى . و نام شخصى .
هردبة
(
hardabat
) م . ع .
هردب هردبة : با سنگينى و گرانبارى دويد .
هردبة
(
herdabbat
) ا . ع .
گنده پير و عجوز و زن كلانسال . و مرد ترسوى كلان شكم .
هردجة
(
hardajat
) ا . ع . سرعت رفتار .
هردشة
(
herdecat
) ا . ع .
كلانسال از زن و ماده شتر و گوسپند .
هر دل
(
hardal
) ا . پ . آلوى سياه كوچك . و دانهء سياه كه در ميان گندم مىباشد .
هر دل عزيز
(
har - del - 'aziz
) ص . پ . محبوب همه مردمان و محبوب عامهء مردم .
هردفور
(
hardafur
) و
هردقور
(
hardaqur
) ا . پ . نام جزيرهاى در درياى هند .
هردم
(
har - dam
) م ف . پ . هر لحظه و هر ساعت .
هردم خيال
(
har - dam - xay l
) ص . پ . نااستوار و بىقرار و بىثبات و مردد .
هردم خيالى
(
hardam - xay li
) ا . پ . نااستوارى و بىثباتى و ترديد .
هر دو
(
har - do
) پ . ص . توصيفى عددى : هر آنچه شامل شود دو چيز را . و هر دو عالم : يعنى دنيا و آخرت .
هردود
(
hardud
) ا . پ . نام جزيرهاى در درياى هند .
هردوم
(
hardum
) ا . پ .
نام رودخانهاى .
هردومان
(
hardum n
) ا . پ .
دانهايست ما بين گندم و جو كه تازيان هر طومان گويند .
هر دو يكى
(
har - do - yaki
) ا . پ . نام فند و حيلهاى در كشتىگيرى .
هردى
(
herd
) ا . ع . يك قسم گياهى كه هرداء نيز گويند .
هردى
(
hordiyy
) ص . ع .
هر چيز رنك كرده شدهء با بيخ هرد .
هردية
(
hordeyyat
) ا . ع . نى و يا دستهاى از نى كه بر آن گياه بردى پيچيده و خانهء نبين را بدان سازند .
هر ديگى چمچه
(
har - digi - camce
) ص . پ . هر دو يا مجهول - طفيلى و آنكه در خوراك و گذران خود را به ديگران مىبندد .
هرر
(
harar
) م . ع . هر فلان هررا ( از باب سمع ) : بدخوى گرديد فلان .
هرر
(
herar
) ع . ج . هرة .
هررة
(
herarat
) ع . ج . هر .
هر روزه
(
har - ruze
) م ف .
ص . پ . واو مجهول - پيوسته و هميشه