عين
(
ayn
) م . ع . عانه عينا ( از باب ضرب ) : چشم كرد آن را و چشم زخم رسانيد .
و ما اعينه در تعجب گويند يعنى چه چشم زخم رسانيده است آن را . و عان الماء عينا و عينانا : روان گرديد آب . و عان الدمع : روان گرديد اشك . و حفرت حتى عنت : كندم چاه را تا بچشمهء آب رسيدم . و نيز عين : بر چشم زدن . و مايل شدن ترازو . و ديدبان شدن قوم را .
عين
(
ayn
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چشم و ديده . و نگاه . و چشمه . و خود هر چيزى . و ذات و حقيقت هر چيزى . و عين الثور : نام ستارهاى كه دبران گويند .
و عين الحيوان : سيماب و جيوه . و عين الحيوة : چشمهء آب زندگانى . و سيماب . و نام كتابى . و عين صلاح :
مصلحت پاك و صاف و خالى از غش . و عين الصواب : راه راست و مناسب . و دريافت و ادراك راست و درست . و خود آن چيز .
و عين عبرت : ديدهء عبرت و چشم عبرت .
و عين عنايت : ديدهء از روى مهربانى . و نگاه مرحمت آميز . و عين الكمال : چشم زخم و نگاه بر چيز زيبا كه بدان ضرر رساند . و عين محير باصطلاح خوشنويسان : قسمى از حرف عين را گويند . و عين الهر :
گوهرى قيمتى كه به چشم گربه ماند . و عين اليقين :
پس از ديدن چيزى را به چشم كيفيت و ماهيت آن را بيقين دريافتن و درك كردن .
عين
(
in
) ا . ع . گاو وحشى .
عين
(
in
) ص . ع . ج . عيون . و ج . اعين . و ج . عيناء .
عين
(
ayan
) ا . ع . اهل سراى . و جماعت و گروه . و ساكنين در شهر . و جاء فلان فى عين : آمد فلان با جماعتى .
عين
(
ayan
) م . ع . عين عينا و عينة ( از باب سمع ) : فراخ گرديد سياهى چشم .
عين
(
oyon
) ع . ج . عيان . و ج . عيون .
عين
(
ayyan
) و (
ayyen
) ص . ع . سقاء عين : مشك نو . و مشكى كه آب آن برود .
و كذلك : سقاء عين .
عيناء
(
ayn '
) ص . ع . مؤنث اعين يعنى ماده گاو وحشى . و زن فراخ چشم . ج :
عين . و منه . حور العين . و سبز . و مشك آمادهء پاره شدن . و قافيهء نافذ .
عين اباغ
(
ayno - ab qa
) و (
ayno - ob qa
) و (
ayno - eb qa
) ا . ع . موضعى در شام .
و موضعى ما بين كوفه ورقه . و يا نام بغداد و ورقه . و يوم عين اباغ : روزى از روز - هاى تازيان .
عينان
(
ayn ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو فرو رفتگى در كنار زانو .
عينان
(
ayan n
) م . ع . بصيغهء تثنيه دو فرو رفتگى در كنار زانو .
عينان
(
ayan n
) م . ع . عان عينا و عينانا . مر . عين .
عينة
(
inat
) ا . ع . وامى كه در آن وام دهنده را سودى نباشد . و سلف و بهاى پيشين .
و برگزيدهء از شتران . و مادهء جنگ و كارزار .
و گرداگرد چشم گوسپند . و ثوب عينة :
جامهء نيك روگاه .
عينة
(
inat
) م . ع . عين عينا و عينة .
مر . عين .
عينتاب
(
aynt b
) ا . پ . نام شهرى در شام .
عينك
(
aynak
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آلت ابصار كه از قطعههاى بطور محدب و يا مقعر ساخته شده به نحوى كه مرئيات دور را باعانت آن به خوبى مىتوان تشخيص داد .
عينك دان
(
aynak - dan
) ا . پ . قاب عينك و قوطى كه در آن عينك را حفظ مىكنند .
عينوم
(
aynum
) ا . ع . غوكنر .
عينى
(
ayni
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - هر چيز كه تعلق بذات و عين گيرد . و واجب عينى : چيزى كه بر همهء افراد مردم ارتكاب آن فرض و واجب بود و هرگز از آنها ساقط نشود بر خلاف واجب كفائى كه چون يك نفر مرتكب آن شد از ديگران ساقط مىگردد .
عينى
(
ayniyy
) ص . ع . اصلى و حقيقى و خالص .
عيوب
(
ayub
) ص . ع . بسيار عيب كننده .
عيوب
(
oyub
) ع . ج . عيب .
عيوب
(
oyub
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بديها و خطاها . و عيبها . و گناهها . و آهوها .
و رسوائيها و بدناميها . و صفات بد و صفات و حالات رذيله .
عيوث
(
ayus
) ا . ع . شير بيشه .
عيور
(
oyur
) و عيورة
(
oyurat
) ع .
ج . عير .
عيوف
(
ayuf
) ا . ع . شتر تشنه كه آب را بوى كند و ننوشد و زنى كه پس از زائيدن شير در پستانش بند گردد و بماند و زن ديگر بمكد تا سوراخ پستان وى گشاده گردد . و مرد بسيار كراهت . و نام زنى .
عيوق
(
ayyuq
) ا . ع . ستارهء خرد روشن سرخ رنگ در طرف راست كهكشان و پيرو ثريا .
عيول
(
ayul
) و (
oyul
) ا . ع . فقر و تنگدستى و مسكينى .
عيول
(
ayul
) و (
oyul
) م . ع . عال عيلا و عيولا و عيولا . مر . عيل .
عيون
(
ayun
) ص . ع . رجل عيون :
مرد نيك چشم زخم رساننده . ج : عين و عين .
عيون
(
oyun
) ا . ع . ج . عين .
عيون
(
oyun
) ا . ع . شهرى در اندلس .
و دهى در بحرين . و عيون البقر : نوعى از انگور گرد سياه رنگ . و آلو سياه .